Biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Cần nhiều kịch bản ứng phó

Biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng đang gây sức ép lên chi phí vốn, dòng tiền và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp (DN). Tại Diễn đàn “DN trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì, tổ chức chiều 30/10, các chuyên gia đã phân tích triển vọng kinh tế và đề xuất giải pháp quản trị rủi ro tài chính, chủ động nguồn vốn.

Xây dựng nhiều kịch bản

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh: Diễn đàn được tổ chức vào thời điểm DN vừa phải nỗ lực hoàn thành kế hoạch sản xuất, kinh doanh năm 2026, vừa chuẩn bị phương án cho năm 2027, trong khi môi trường kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh và khó dự báo. Theo ông Vinh, tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng không phải là những khái niệm vĩ mô xa xôi, mà tác động trực tiếp đến từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư, ảnh hưởng tới chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ trả nợ, chi phí vốn, vận hành, vận chuyển và sức cạnh tranh của DN.

Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho rằng, để bảo đảm ổn định sản xuất, kinh doanh, DN cần xây dựng nhiều kịch bản, xác định các chỉ báo cần theo dõi và ngưỡng biến động để kịp thời điều chỉnh kế hoạch. Đồng thời, DN cần kiểm soát dòng tiền, kỳ hạn vốn, cơ cấu đồng tiền, tồn kho và điều khoản thanh toán; minh bạch dữ liệu tài chính, chủ động trao đổi với các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư, đối tác và khách hàng. Quản trị rủi ro phải trở thành một phần thường xuyên của quá trình ra quyết định.

“Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng DN, VCCI sẽ tiếp tục làm cầu nối giữa DN với các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách; tổng hợp đầy đủ các kiến nghị xác đáng; đồng thời thúc đẩy các chương trình hỗ trợ DN nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận tài chính và phát triển bền vững. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp DN vượt qua một giai đoạn biến động, mà còn nâng cao sức chống chịu và năng lực cạnh tranh trong dài hạn” - Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh khẳng định.

Trong báo cáo đề dẫn tại Diễn đàn, TS Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95%; vốn FDI thực hiện tăng 12,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, DN vẫn đối mặt với các cú sốc từ địa kinh tế, thương mại, công nghệ, tỷ giá, lãi suất và năng lượng. Báo cáo nhấn mạnh yêu cầu giữ ổn định vĩ mô, khơi thông nguồn lực và nâng cao sức chống chịu, năng lực hấp thụ vốn của DN.

Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhận định, 2 tháng tới, kinh tế Việt Nam có những tín hiệu thuận lợi hơn, tuy nhiên DN vẫn còn đối mặt rất nhiều khó khăn do biến động về tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng. Sang năm 2027 kinh tế sẽ có sự cải thiện rõ ràng hơn, nhưng chúng ta vẫn cần có những giải pháp phù hợp hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cụ thể, để duy trì đà tăng trưởng, những tháng cuối năm 2026 cần tập trung ba nhiệm vụ: Tăng tốc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 10%, trong đó GDP quý IV cần tăng khoảng 12,5%; rút ngắn độ trễ từ giải ngân, đầu tư và FDI đến công trình hoàn thành, công suất vận hành và sản lượng; nâng cao giá trị gia tăng từ sản xuất và DN nội địa. Năm 2027 và giai đoạn tiếp theo, việc duy trì tăng trưởng khoảng 10% đòi hỏi sản lượng tăng thêm tuyệt đối lớn hơn qua từng năm. Vì vậy, cần chú trọng hiệu quả sử dụng vốn, năng suất, công nghệ, khai thác công suất mới, phát triển vốn dài hạn, liên kết DN và nâng cao khả năng chống chịu.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các chuyên gia nhận định, tăng trưởng toàn cầu có thể đạt 3,1% năm 2026 và 3,4% năm 2027, song còn phụ thuộc vào địa chính trị, nguồn cung năng lượng và điều kiện tài chính quốc tế. Trong nước, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%. Đến ngày 26/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20.815,94 nghìn tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm 2025. Chính sách tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt, hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống.

Đa dạng hóa nguồn vốn

Tại Diễn đàn, các đại biểu tập trung phân tích triển vọng tỷ giá, lãi suất, giá năng lượng và khả năng cung ứng vốn; đồng thời đề xuất giải pháp giúp DN giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, đa dạng hóa nguồn vốn. Theo các chuyên gia, DN cần theo dõi biến động kinh tế, đánh giá tác động liên thông đến chi phí vốn, đầu vào, dòng tiền và quyết định đầu tư.

Trong các nội dung, giải pháp, yêu cầu đa dạng hóa nguồn vốn, nhất là vốn trung và dài hạn cho DN được đông đảo chuyên gia, đại biểu quan tâm. Theo đó, tín dụng ngân hàng tiếp tục giữ vai trò quan trọng, nhưng không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn. Để từng bước tiếp cận thị trường vốn, DN cần nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch báo cáo tài chính, chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng phương án sử dụng vốn khả thi và tăng cường trách nhiệm với nhà đầu tư. Công ty chứng khoán có thể đồng hành từ khâu đánh giá nhu cầu, lựa chọn công cụ huy động vốn, chuẩn hóa thông tin đến kết nối với nhà đầu tư.

Các ý kiến cũng thống nhất rằng không có một giải pháp đơn lẻ cho mọi sức ép: Cơ quan quản lý cần tiếp tục điều hành chính sách chủ động, đồng bộ; các định chế tài chính và công ty chứng khoán cần nâng cao khả năng cung ứng, tư vấn và kết nối vốn; hiệp hội cần tăng cường kết nối, phản ánh khó khăn; DN phải minh bạch thông tin và nâng cao năng lực quản trị…

Kết luận Diễn đàn, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh 4 yêu cầu: Chủ động xây dựng kịch bản ứng phó; đặt quản trị dòng tiền ở vị trí trung tâm; đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao mức độ sẵn sàng tiếp cận thị trường vốn; phát triển đồng bộ hệ sinh thái tài chính, trong đó có tín dụng ngân hàng, thị trường vốn và các công cụ tài chính khác bổ trợ cho nhau, phù hợp với mục đích sử dụng vốn, kỳ hạn đầu tư và năng lực quản trị của DN.