Cần sử dụng hữu hiệu 'lá chắn' bảo vệ sản xuất công nghiệp

Cần phát huy hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để kịp thời nhận diện những biến động của thị trường, từ đó có giải pháp ứng phó phù hợp, bảo vệ sản xuất công nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng…

Từ tư duy “ứng phó” sang “phòng ngừa”

Ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (PVTM - Bộ Công Thương) cho biết, PVTM có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh giữa hàng hóa sản xuất trong nước và hàng hóa nhập khẩu.

Do đó, theo ông Trung, trong khi các quốc gia đang có xu hướng gia tăng sử dụng các biện pháp PVTM thì các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ đối mặt với các vụ việc điều tra từ thị trường nước ngoài mà cũng cần chủ động sử dụng hiệu quả các công cụ hợp pháp này để bảo vệ sản xuất trong nước. Thực tiễn cho thấy, các biện pháp PVTM hiện được áp dụng nhiều đối với các ngành công nghiệp nền tảng như thép, hóa chất và nhựa.

Ông Chu Thắng Trung khẳng định: “PVTM không nhằm bảo hộ, mà là công cụ chính sách nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước trong một khoảng thời gian hợp lý trước những hành vi cạnh tranh không công bằng, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển bền vững”.

Ông Wichai Techachindawong - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn (LSP) nêu ví dụ, tình trạng dư cung hóa dầu toàn cầu cùng áp lực từ hàng nhập khẩu giá thấp đang tạo sức ép rất lớn đối với các dự án đầu tư trong nước. Do đó, PVTM cần được nhìn nhận như một cấu phần của hệ sinh thái chính sách phát triển công nghiệp, góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, tạo niềm tin để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển chuỗi giá trị trong nước.

Ông Vũ Xuân Hưng - đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - Chi nhánh Khu vực TP Hồ Chí Minh cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam hiện phải đối mặt đồng thời với hai sức ép, vừa ứng phó với các vụ điều tra PVTM từ thị trường nước ngoài và chủ động sử dụng các công cụ PVTM để bảo vệ thị trường trong nước.

Nhưng thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn còn ba hạn chế lớn, bao gồm bị động trong tiếp cận thông tin, hạn chế về quản trị dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, thiếu nguồn nhân lực chuyên trách về PVTM. Theo ông Hưng, doanh nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó” sang “phòng ngừa”, chủ động khai thác hệ thống cảnh báo sớm, chuẩn hóa hệ thống dữ liệu và tăng cường liên kết thông qua các hiệp hội ngành hàng để nâng cao năng lực ứng phó với các vụ việc PVTM.

Phải có các giải pháp đồng bộ

Bà Nguyễn Phương Chi - Giám đốc Chiến lược Công ty Cổ phần Sợi Thế Kỷ cho biết, nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ và chủ động phối hợp với cơ quan điều tra, doanh nghiệp chỉ phải chịu mức thuế chống bán phá giá 2,5% trong một vụ điều tra PVTM tại Hoa Kỳ, thấp hơn đáng kể so với dự báo ban đầu. Đại diện Công ty TNHH Hyosung Đồng Nai cũng chia sẻ kinh nghiệm trong việc chuẩn hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý ngay từ giai đoạn đầu để giảm thiểu rủi ro trong các vụ điều tra chống bán phá giá, chống lẩn tránh và chống trợ cấp tại thị trường xuất khẩu.

Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thọ - Trưởng Bộ phận Quan hệ đối ngoại Công ty TNHH Hóa chất AGC Việt Nam cho rằng, việc theo đuổi một vụ việc PVTM đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư đáng kể về nguồn lực, nhân sự, dữ liệu và thời gian. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn cơ quan quản lý tiếp tục đồng hành thông qua việc hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, cung cấp thông tin và dữ liệu thị trường, đồng thời duy trì cơ chế trao đổi, đối thoại thường xuyên để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý vụ việc.

Ông Phạm Huy Nam Sơn - Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) đánh giá, thời gian qua nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực hóa chất và hóa dầu, từng bước hình thành năng lực sản xuất nguyên liệu trong nước. Nhưng nhiều sản phẩm hóa chất cơ bản vẫn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu; áp lực cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu ngày càng gia tăng, đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ để phát triển chuỗi giá trị trong nước.

Để các công cụ PVTM phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp trong việc theo dõi diễn biến thị trường, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và kịp thời phát hiện những dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh. Đây cũng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đề xuất áp dụng các biện pháp PVTM khi quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng.