Đề xuất quản lý người học theo nơi cư trú thực tế, không phân biệt hộ khẩu

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định điều kiện bảo đảm và quy trình công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ. Đáng chú ý, người học sẽ được rà soát theo nơi cư trú thực tế, không phân biệt hộ khẩu thường trú, nhằm tránh bỏ sót đối tượng trong diện quản lý.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về điều kiện bảo đảm và nội dung, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, nhằm triển khai Nghị định số 353/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 của Chính phủ.

Dự thảo tập trung vào việc bảo đảm quyền học tập của người dân, nâng cao chất lượng giáo dục, đẩy mạnh quản lý bằng dữ liệu số và xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện.

Rà soát người học theo nơi cư trú thực tế

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là quy định đối tượng rà soát gồm những người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ đang cư trú thực tế trên địa bàn cấp xã, không phân biệt nơi đăng ký thường trú hoặc nơi đăng ký hộ tịch gốc.

Quy định này nhằm giúp địa phương xác định chính xác số người thuộc diện quản lý, theo dõi tình trạng học tập và xây dựng phương án huy động phù hợp, nhất là tại những địa bàn có nhiều biến động dân cư.

Đồng thời, việc rà soát còn giúp hạn chế tình trạng bỏ sót trẻ em trong độ tuổi giáo dục bắt buộc, người chưa biết chữ hoặc có nguy cơ tái mù chữ.

Dự thảo cũng đề xuất quản lý mỗi cá nhân bằng một mã định danh duy nhất trên hệ thống dữ liệu. Thông tin về quá trình học tập, kết quả hoàn thành chương trình và tình trạng đạt chuẩn được cập nhật, quản lý trên môi trường số.

Việc ứng dụng dữ liệu số được kỳ vọng giảm hồ sơ thủ công, hạn chế trùng lặp, sai lệch số liệu, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong kiểm tra và công nhận đạt chuẩn. Quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định.

Bảo đảm giáo viên, trường lớp và kinh phí thực hiện

Đối với giáo dục bắt buộc cấp tiểu học và trung học cơ sở, dự thảo quy định cụ thể các điều kiện về đội ngũ giáo viên, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và nguồn kinh phí.

Theo đó, các cơ sở giáo dục phải bảo đảm đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên theo vị trí việc làm. Chính quyền địa phương có trách nhiệm phân công người theo dõi công tác giáo dục bắt buộc trên địa bàn.

Mạng lưới trường lớp cần được bố trí hợp lý, tạo điều kiện để học sinh đến trường thuận lợi, an toàn, đồng thời đáp ứng nhu cầu giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật có khả năng học tập.

Các điều kiện về phòng học, thiết bị dạy học tối thiểu, sân chơi, bãi tập, nước sạch và công trình vệ sinh phải đáp ứng quy định hiện hành.

Kinh phí thực hiện được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp, kết hợp với các nguồn tài trợ, viện trợ và nguồn hợp pháp khác.

Những quy định này nhằm bảo đảm giáo dục bắt buộc không chỉ dừng ở việc huy động học sinh đến trường mà còn đáp ứng các điều kiện cần thiết để duy trì chất lượng dạy và học.

Linh hoạt huy động người tham gia dạy xóa mù chữ

Đối với công tác xóa mù chữ, dự thảo đề xuất cơ chế huy động nguồn nhân lực phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương.

Tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, đặc khu, hải đảo, nếu không bố trí được người đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo, địa phương có thể huy động người tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên tham gia giảng dạy, với điều kiện đáp ứng các tiêu chuẩn khác theo quy định.

Dự thảo cũng ưu tiên huy động người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu phong tục địa phương, người có uy tín trong cộng đồng và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đóng quân trên địa bàn tham gia dạy xóa mù chữ.

Thời gian, địa điểm tổ chức lớp học được bố trí linh hoạt, phù hợp với điều kiện lao động, sản xuất và sinh hoạt của người học. Việc sử dụng tài liệu song ngữ và học liệu số cũng được khuyến khích.

Đối với các lớp học tổ chức ngoài cơ sở giáo dục, UBND cấp xã phối hợp với các trường học trên địa bàn quản lý chuyên môn, hồ sơ và đánh giá kết quả học tập.

Siết chặt kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả

Dự thảo quy định việc kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ được thực hiện thông qua hồ sơ đề nghị công nhận, dữ liệu trên hệ thống thông tin và kiểm tra thực tế.

Quy trình áp dụng đối với cả cấp xã và cấp tỉnh, gắn với trách nhiệm tự kiểm tra, đánh giá, lập hồ sơ và quyết định công nhận theo thẩm quyền.

Đáng chú ý, đối với cấp xã không duy trì được mức độ đạt chuẩn, việc kiểm tra công nhận khôi phục sẽ được thực hiện như lần đầu.

Ở cấp tỉnh, nếu hai năm liên tiếp không duy trì được kết quả đạt chuẩn theo mức độ về giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ, việc kiểm tra công nhận khôi phục cũng phải thực hiện theo quy trình công nhận lần đầu.

Hiện, Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Thông tư trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.