Doanh nghiệp FDI và bài toán sử dụng năng lượng hiệu quả - Bài 1: Kinh nghiệm sử dụng hiệu quả năng lượng

(PLVN) - Hiện nhiều doanh nghiệp của Việt Nam cho rằng chi phí đầu tư cho sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả khá lớn, không đủ tiềm lực để đầu tư nhưng thực tế, có nhiều doanh nghiệp FDI (đầu tư nước ngoài) đã có những cách sử dụng năng lượng hiệu quả rất đơn giản.

Phần lớn các DN đầu tư nước ngoài (FDI), bao gồm cả những DN cỡ nhỏ hiện nay đã đưa sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào chiến lược phát triển ngay từ giai đoạn thiết kế nhà máy. Họ coi đó là một phần trong cam kết ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) là chiến lược DN thực hiện nhằm phát triển bền vững, nâng cao uy tín và thu hút đầu tư toàn cầu, là công cụ tối ưu hóa chi phí và là yếu tố bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng quốc tế…

Tiết kiệm năng lượng để nâng cao sức cạnh tranh

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho rằng, trước đây, tiết kiệm năng lượng (TKNL) với mục tiêu bảo đảm có đủ điện và năng lượng, nhưng hiện nay còn là để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bởi nếu hàng hóa xuất khẩu mà không bảo đảm được các tiêu chuẩn về môi trường xã hội thì hàng hóa Việt sẽ bị đánh thuế cao. “Như vậy, nếu không thực hiện được các cam kết giảm phát thải trên từng sản phẩm thì tính cạnh tranh của doanh nghiệp (DN) của Việt Nam sẽ giảm, dẫn đến phải đối diện với nhiều vấn đề khó khăn khi xuất hàng vào các thị trường quốc tế” - ông Dũng nói.

Bên cạnh đó, theo ông Dũng, có thể thấy rằng 80% phát thải của các sản phẩm nằm ở phát thải từ các quá trình đốt năng lượng để sản xuất trong toàn bộ quá trình sản xuất, còn lại 20% mới liên quan đến việc xử lý chất thải thế nào, xả thải ra sao... Từ đó có thể cho thấy, việc sử dụng hiệu quả năng lượng chính là con đường tốt nhất để DN lựa chọn trong bối cảnh vừa cạnh tranh khó khăn, vừa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững của các thị trường lớn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia về năng lượng, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (NLTK&HQ) mới chỉ được thực hiện ở các DN lớn - những DN đủ tiềm lực đầu tư và thực hành phát triển bền vững. Còn các DN nhỏ hơn, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, việc này còn khá mờ nhạt. Không ít DN vẫn sử dụng máy móc cũ, dây chuyền tiêu hao nhiều điện năng. Các biện pháp tiết kiệm nếu có cũng mới dừng ở mức… tắt bớt đèn, sử dụng đèn LED hoặc điều chỉnh giờ làm việc. Nhiều DN chưa có khái niệm rõ ràng về “hiệu quả năng lượng”, chưa nghĩ đến việc tích hợp vào chiến lược phát triển.

Trong khi đó, phần lớn các DN đầu tư nước ngoài (FDI), bao gồm cả những DN cỡ nhỏ đã đưa sử dụng NLTK&HQ vào chiến lược phát triển ngay từ giai đoạn thiết kế nhà máy. Họ coi đó là một phần trong cam kết ESG toàn cầu, là công cụ tối ưu hóa chi phí và là yếu tố bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Từ “tiết kiệm chi phí” sang “tối ưu năng lượng”

Trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, nhiều DN đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam đang chuyển nhanh từ “tiết kiệm chi phí” sang “tối ưu năng lượng” như một trụ cột phát triển bền vững. Không chỉ dừng ở các giải pháp kỹ thuật, việc sử dụng năng lượng hiệu quả đang được tích hợp vào chiến lược dài hạn, giúp DN vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, vừa đáp ứng yêu cầu xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam - DN 100% vốn nước ngoài thuộc Tập đoàn Crystal International Group (Hồng Kông, Trung Quốc), chuyên gia công may mặc cho các thương hiệu lớn như H&M. Với quy mô khoảng 300 dây chuyền may, nhu cầu tiêu thụ điện của DN rất lớn, buộc công ty phải tìm giải pháp tối ưu hóa năng lượng.

Theo đại diện Crystal Martin Việt Nam, DN đặt mục tiêu giảm 35% phát thải CO2 vào năm 2030 và tiến tới trung hòa carbon vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công ty đã đầu tư mạnh vào hệ thống điện mặt trời mái nhà. Đến nay, ba giai đoạn đã hoàn thành, giúp tiết kiệm khoảng 3 triệu kWh mỗi năm; Dự kiến khi hoàn tất các giai đoạn tiếp theo, mức tiết kiệm có thể đạt 6 triệu kWh/năm, tương đương 40% nhu cầu điện toàn nhà máy.

Bên cạnh đó, DN còn tối ưu hóa vận hành thông qua hệ thống quản lý tòa nhà (BMS), kiểm soát điều hòa, chiếu sáng và tiêu thụ điện. Riêng hệ thống làm mát trung tâm (Chiller) đã giúp giảm khoảng 500.000kWh mỗi năm. Đáng chú ý, công ty còn tận dụng nhiệt dư từ máy nén khí để phục vụ sinh hoạt và sử dụng điều kiện thời tiết tự nhiên nhằm giảm chi phí làm mát.

Ở một góc độ khác, Công ty TNHH Diabell Vina (100% vốn Hàn Quốc) lại cho thấy cách tiếp cận linh hoạt hơn, phù hợp với DN quy mô nhỏ và vừa. Thay vì đầu tư lớn vào công nghệ, DN tập trung vào quản trị và cải tiến liên tục trong sử dụng năng lượng.

Ông Trần Văn Sùng - Trưởng phòng Hành chính Diabell Vina cho biết, ngay từ khi thành lập, công ty đã phối hợp chặt chẽ với ngành điện để được tư vấn sử dụng điện hiệu quả. Hàng năm, DN đều rà soát tình hình sản xuất, cập nhật nhu cầu sử dụng điện để tối ưu vận hành. Đồng thời, triển khai các biện pháp cụ thể như sử dụng 100% đèn LED, cài đặt máy móc tự động dừng khi không hoạt động, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa theo điều kiện thời tiết và phổ biến quy trình tiết kiệm điện đến từng công nhân. Với các biện pháp này, dù công ty liên tục mở rộng sản xuất với nhiều máy móc nhập mới nhưng chi phí điện gần như không biến động.

Thực tế từ hai DN cho thấy, sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào quy mô đầu tư, mà còn nằm ở tư duy quản trị và văn hóa DN. Khi TKNL trở thành tiêu chí trong mọi quyết định, hiệu quả đạt được là rõ rệt và bền vững.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, những mô hình như Crystal Martin hay Diabell Vina cần được nhân rộng. Qua đó, sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí, không chỉ góp phần giảm áp lực lên hệ thống năng lượng quốc gia mà còn trở thành nền tảng cho phát triển xanh của toàn bộ nền sản xuất.

(Còn tiếp)