Hà Nội: Đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội triển khai Luật Thủ đô năm 2026

Sáng 12/6, tại kỳ họp thứ 4 HĐND TP Hà Nội khoá XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, báo cáo các nội dung cần xin ý kiến HĐND TP xem xét đối với nhóm lĩnh vực kinh tế - ngân sách, văn hóa - xã hội, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, khác và chưa có so với quy định hiện hành của Trung ương mà TP Hà Nội được Luật Thủ đô năm 2026 cho phép triển khai.

Thay mặt UBND TP Hà Nội báo cáo tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Xuân Lưu cho biết, trong tổng số 23 nghị quyết quy phạm pháp luật (QPPL) triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026, nhóm lĩnh vực văn hóa - xã hội có 9 nghị quyết với nhiều cơ chế mới, tập trung vào phát triển nguồn nhân lực, y tế, giáo dục, văn hóa và khai thác hiệu quả các tiềm năng đô thị.

Trong đó, đối với lĩnh vực y tế, TP đề xuất Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển hệ thống y tế TP Hà Nội với sự tham gia của hệ thống cấp cứu ngoại viện, vận chuyển y tế, các cơ sở khám, chữa bệnh thuộc Trung ương, bệnh viện trực thuộc Sở Y tế và các đơn vị ngoài công lập; đề xuất chính sách hỗ trợ nhân viên y tế luân phiên hành nghề, hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật, thu hút, hỗ trợ nhân lực cho Trung tâm Cấp cứu 115 và trạm y tế xã, phường nhằm tăng cường năng lực y tế cơ sở.

Trong lĩnh vực giáo dục, UBND TP đề xuất Nghị quyết quy định cơ chế tài chính đối với cơ sở giáo dục công lập có nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết xác định, Nhà nước bảo đảm kinh phí đối với nội dung giáo dục bắt buộc của Chương trình giáo dục quốc gia thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ; đồng thời khuyến khích các cơ sở giáo dục nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục, tạo động lực phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, Hà Nội cũng đề xuất cơ chế quản lý, cơ chế tài chính đối với các mô hình giáo dục đặc thù của Thủ đô.

Ngoài ra, UBND TP trình HĐND TP xem xét nghị quyết quy định chính sách cấp học bổng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng tại các cơ sở giáo dục nước ngoài trong các lĩnh vực, ngành nghề trọng điểm; hỗ trợ học phí với người học theo học ngành nghề trọng điểm để tiếp cận trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Xuân Lưu, dự thảo Nghị quyết đã hợp nhất và đồng bộ hóa nhiều chính sách về đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong khu vực công; hỗ trợ học sinh, sinh viên học tập tại các cơ sở giáo dục ở nước ngoài; hỗ trợ học phí cho người theo học các ngành nghề trọng điểm để tiếp cận trình độ tiên tiến của thế giới; đồng thời bổ sung cơ chế hỗ trợ nghiên cứu sinh tham gia giải quyết các bài toán lớn của Thủ đô.

“Đây không chỉ là chính sách hỗ trợ đào tạo mà còn là giải pháp chiến lược nhằm tạo nguồn, bồi dưỡng và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao của Thủ đô”, ông Nguyễn Xuân Lưu nói.

Ở lĩnh vực văn hóa, nhiều cơ chế mới cũng được đề xuất nhằm huy động nguồn lực xã hội cho bảo tồn, phát huy giá trị di sản và phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao như cơ chế khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư, tài trợ, viện trợ cho hoạt động bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa; khuyến khích áp dụng phương thức đối tác công tư (PPP) và các hình thức hợp tác hợp pháp khác nhằm huy động nguồn lực xã hội theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, UBND TP Hà Nội cũng đề xuất nghị quyết quy định hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, du lịch. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Xuân Lưu, hoạt động kinh tế ban đêm được xác định là động lực mới góp phần mở rộng không gian tăng trưởng, gia tăng giá trị dịch vụ và nâng cao sức hấp dẫn của đất nước, trong đó có Thủ đô.

Ở nhóm lĩnh vực kinh tế - ngân sách, Hà Nội trình 16 nghị quyết với nhiều đề xuất mang tính đột phá, tập trung vào đất đai, đầu tư, huy động nguồn lực và hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo báo cáo của UBND TP, đối với lĩnh vực đất đai, dự thảo Nghị quyết quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Đáng chú ý, dự thảo quy định UBND TP quyết định giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất; UBND cấp xã được cho thuê đất ngắn hạn. TP cũng đề xuất quy định tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất áp dụng các trường hợp xác định giá đất cụ thể và các chính sách ưu đãi miễn, giảm.

Đối với Nghị quyết quy định việc sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở tuyến sông có đê để sản xuất nông nghiệp trên địa bàn TP Hà Nội, UBND TP đề xuất mở rộng toàn bộ đối với khu vực đất nông nghiệp là đất công, đất chưa sử dụng hoặc đang sản xuất nông nghiệp nhưng chưa được giao cho thuê nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng bãi sông, bãi nổi đồng thời cho phép xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp, nông nghiệp sinh thái, kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm để huy động nguồn lực xã hội hóa.

Trong lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường theo mô hình kinh tế tuần hoàn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, TP đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ mạnh như ngân sách hỗ trợ 70% tiền lãi vay từ Quỹ đầu tư phát triển TP với toàn bộ giá trị hợp đồng vay trong thời gian tối đa 10 năm theo từng dự án.

Ngoài ra, doanh nghiệp tham gia xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại quốc gia và TP được hỗ trợ ở mức cao gấp 1,5 lần quy định hiện hành; đồng thời được hỗ trợ 50% chi phí một số hoạt động.

Một trong những nội dung nổi bật là cơ chế quản lý và phát triển khu công nghệ cao với nhiều chính sách vượt trội. Theo đó, Hà Nội đề xuất không thực hiện thủ tục lập đề án thành lập hoặc mở rộng khu công nghệ cao; không yêu cầu điều kiện tỷ lệ lấp đầy 60% các khu công nghệ cao hiện hữu; tích hợp thủ tục giao đất, cho thuê đất với thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Dự thảo cũng quy định tỷ lệ đất dành cho hoạt động công nghệ cao trong khu công nghệ cao tối thiểu 50% nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển; đồng thời cho phép thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt.

Đối với quản lý ngân sách, TP đề xuất mở rộng phạm vi sử dụng một số nguồn lực ngân sách so với quy định hiện hành. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, sau khi bảo đảm các nhiệm vụ chi theo lộ trình cải cách tiền lương của Trung ương, phần kinh phí còn dư ở cấp TP có thể sử dụng để đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội.

Hà Nội cũng đề xuất khuôn khổ pháp lý thống nhất cho các hình thức huy động vốn đặc thù như trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị; bổ sung quy định để TP có cơ chế tiếp cận các nguồn vốn trong nước và quốc tế khi điều kiện cho phép.

Trong lĩnh vực đầu tư, dự thảo Nghị quyết về hồ sơ, nội dung thẩm định, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư đặt mục tiêu cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Theo báo cáo, thời gian thẩm định dự án sẽ giảm 30-57%, nội dung thẩm định giảm 20-40%, thời gian quyết định chủ trương đầu tư giảm 33-60%.

Đồng thời, việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt có thể thực hiện đồng thời với quá trình chủ trương đầu tư dự án nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư.

Đối với doanh nghiệp tư nhân, TP đề xuất mở rộng đối tượng hỗ trợ sang các lĩnh vực công nghiệp văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục - đào tạo, y tế, logistics và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhằm thúc đẩy tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững.

Ngoài hệ thống nghị quyết QPPL, UBND TP cũng trình HĐND TP xem xét 3 nghị quyết cá biệt, gồm chủ trương đầu tư dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp hệ thống trạm bơm tiêu Đông Mỹ; phê chuẩn tổng quyết toán ngân sách TP Hà Nội năm 2025; phê duyệt chủ trương đầu tư dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long.