Khởi động dự án phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp tại ĐBSCL

Ngày 28/10, tại TP Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các đối tác khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GORICE). Dự án đặt mục tiêu giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon, hỗ trợ cải thiện sinh kế cho hàng chục nghìn người và thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành lúa gạo.

Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các Vấn đề Toàn cầu Canada (GAC), triển khai trong giai đoạn 2025–2030 tại TP Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Vĩnh Long.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng sản xuất lúa gạo trọng điểm của cả nước, cung cấp khoảng một nửa sản lượng lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên, sản xuất lúa cũng là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể trong ngành nông nghiệp, trong khi khu vực ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu.

Thực tiễn triển khai các mô hình canh tác bền vững, nhất là Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030, cho thấy tiềm năng giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và nâng cao thu nhập cho nông dân. Dù vậy, việc phát triển thị trường gạo phát thải thấp vẫn còn khó khăn; nông dân quy mô nhỏ hạn chế về khả năng tiếp cận kỹ thuật, nguồn lực tài chính và cơ hội thị trường.

Trong bối cảnh đó, GORICE hướng đến thúc đẩy các phương thức canh tác phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, bảo đảm phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương có cơ hội tham gia, hưởng lợi công bằng.

Nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy chuỗi giá trị bền vững

Dự án tập trung nâng cao năng lực cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong áp dụng các thực hành nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu; thúc đẩy tham gia các cơ chế, dự án carbon theo hướng công bằng, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường.

Các hoạt động trọng tâm gồm đào tạo kỹ thuật canh tác lúa phát thải thấp; thúc đẩy sáng kiến kinh tế tuần hoàn; phát triển thị trường gạo phát thải thấp và nâng cao nhận thức người tiêu dùng. Dự án cũng hỗ trợ xây dựng khung đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) carbon, phát triển thị trường carbon, tăng cường hợp tác đa bên, nghiên cứu và chia sẻ các mô hình sản xuất hiệu quả.

Bên cạnh đó, GORICE chú trọng nâng cao vai trò lãnh đạo, năng lực ra quyết định của phụ nữ và người dân tộc thiểu số; hỗ trợ tiếp cận công nghệ xanh, tài chính xanh và các nguồn lực cần thiết để chuyển đổi phương thức sản xuất. Các hoạt động cũng hướng đến hoàn thiện cơ chế hợp tác, chính sách hỗ trợ sản xuất lúa gạo thích ứng với biến đổi khí hậu, gắn với mục tiêu bình đẳng giới và phát triển bao trùm tại ĐBSCL.

Hướng đến giảm khoảng 748 nghìn tấn phát thải carbon

Theo mục tiêu đề ra, dự án dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người, tạo lợi ích cho 100.000 người tiêu dùng và hỗ trợ 20.500 người sản xuất lúa gạo cải thiện đời sống, trong đó phụ nữ chiếm 50%. Đồng thời, dự án đặt mục tiêu đưa các thực hành thích ứng với biến đổi khí hậu vào 180.000 ha diện tích gieo trồng và thu hút ít nhất 30 doanh nghiệp lúa gạo tham gia.

Thông qua việc thúc đẩy canh tác phát thải thấp, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, GORICE kỳ vọng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, cải thiện sinh kế cho người dân và tăng khả năng thích ứng của ngành lúa gạo trước biến đổi khí hậu.

Việc triển khai dự án cũng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh ngành lúa gạo tại ĐBSCL, hướng đến xây dựng chuỗi giá trị bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nông nghiệp theo hướng bao trùm, thân thiện với môi trường.