Lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo xử lý tài sản công

(PLVN) - Ngày 26/6, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Còn 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa xử lý triệt để

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho hay, theo tổng hợp báo cáo của các Bộ, ngành, địa phương thì hiện nay còn khoảng 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý nhưng chưa hoàn thành xử lý bước 2 để đưa vào khai thác hoặc xử lý triệt để.

Yêu cầu của Đảng, Nhà nước không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành các thủ tục hành chính (TTHC) hay xác định cơ quan quản lý tài sản, mà quan trọng hơn là mọi cơ sở nhà, đất dôi dư phải thực sự được đưa vào khai thác, sử dụng hiệu quả, tạo ra giá trị mới, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; tuyệt đối không để tài sản công bị bỏ trống, xuống cấp hoặc gây thất thoát, lãng phí.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là phân cấp, phân quyền mạnh hơn đi đôi với phân định rõ trách nhiệm; đơn giản hóa TTHC; tạo điều kiện để địa phương chủ động quyết định và tổ chức thực hiện; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch, chặt chẽ, phòng ngừa thất thoát, tiêu cực, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo trong xử lý tài sản công.

Nhiều cơ chế đặc thù xử lý hiệu quả tài sản công dôi dư

Theo đó, Nghị quyết đề ra một số cơ chế, chính sách đặc thù:

Thứ nhất, tăng cường phân cấp, phân quyền: Nghị quyết phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh: (i) Được toàn quyền quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư và các cơ sở nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương quản lý, khai thác, kể cả các cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Trung ương quản lý nhưng đã chuyển giao cho địa phương quản lý, xử lý hoặc địa phương thu hồi, bảo đảm lợi ích tổng thể kinh tế, xã hội của địa phương; kiểm soát chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng tới quốc phòng, an ninh quốc gia, môi trường; (ii) Được điều chỉnh các quyết định giao, điều chuyển, chuyển giao nhà, đất để phù hợp với thực tiễn; (iii) Quyết định định mức chi hoạt động phục vụ cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà theo tỷ lệ % trên tổng số tiền thu được từ khai thác nhà, đất thu được từ khai thác nhà, đất.

Đồng thời, phân quyền cho thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà và Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt đơn giá cho thuê nhà (thay cho việc phải thuê thẩm định giá, trình UBND cấp tỉnh ban hành Bảng giá cho thuê nhà). Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ này sẽ giúp rút ngắn quy trình xử lý, phát huy tính chủ động của địa phương, giảm các khâu trung gian trong quá trình thực hiện.

Thứ hai, cắt giảm TTHC, rút ngắn thời gian xử lý: Nghị quyết đã cắt giảm một số TTHC so với quy trình thông thường để góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư. Theo đó, tổ chức quản lý, kinh doanh nhà được chủ động xây dựng phương án quản lý, khai thác nhà, đất được giao quản lý, khai thác mà không phải thực hiện quy trình lập, báo cáo Chủ tịch UBND cấp tỉnh điều chỉnh, bổ sung kế hoạch quản lý, khai thác như quy định hiện hành. Đối với các cơ sở nhà, đất đã có quyết định chuyển giao về địa phương và giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà tiếp nhận thì không phải thực hiện thêm thủ tục giao tài sản một lần nữa.

Nghị quyết cũng cắt giảm thủ tục xây dựng bảng giá cho thuê nhà và thay thế bằng cơ chế xác định đơn giá cho thuê nhà theo công thức thống nhất, minh bạch, dễ áp dụng, giảm chi phí thuê tư vấn thẩm định giá và rút ngắn đáng kể thời gian đưa tài sản vào khai thác. Ngoài ra, thủ tục lấy ý kiến của Chủ tịch UBND cấp tỉnh trước khi thực hiện chuyển giao các cơ sở nhà, đất dôi dư, không có nhu cầu sử dụng của Trung ương về địa phương quản lý, xử lý cũng được cắt giảm nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Thứ ba, tạo cơ chế thuận lợi để khai thác hiệu quả nhà, đất dôi dư: Một điểm mới quan trọng của Nghị quyết là cho phép khai thác các cơ sở nhà, đất trong một số trường hợp đặc thù như chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận bị thất lạc; cho phép khai thác đối với nhà, đất dôi dư mà không phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, qua đó giúp tài sản sớm được đưa vào sử dụng. Đối với hoạt động cho thuê nhà, Nghị quyết nâng thời hạn cho thuê tối đa từ 5 năm lên 10 năm và cho phép gia hạn không giới hạn số lần nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Quy định này sẽ tạo sự ổn định về mặt bằng cho nhà đầu tư, doanh nghiệp, tổ chức; qua đó, tăng khả năng thu hút người có nhu cầu thuê và sớm đưa nhà, dất dôi dư vào khai thác cho thuê. Nghị quyết cũng quy định bổ sung phương thức cho thuê nhà mới (chào giá cạnh tranh) với trình tự, thủ tục đơn giản hơn đấu giá nhưng vẫn bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và phòng tránh tiêu cực.

Ngoài ra, Nghị quyết cũng bổ sung các cơ chế xử lý linh hoạt đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư trong một số trường hợp đặc biệt.