Ngành Giáo dục tỉnh Tuyên Quang vượt khó, đổi mới và hướng tới giai đoạn phát triển đột phá

Sau khi hợp nhất tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn chưa từng có, vừa là thời cơ lớn, vừa là thách thức đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ và quyết tâm đổi mới toàn diện.

Một hệ thống giáo dục quy mô lớn sau hợp nhất

Tỉnh Tuyên Quang sau khi hợp nhất với tỉnh Hà Giang trở thành một trong những địa phương có hệ thống giáo dục lớn của cả nước. Toàn tỉnh hiện có 1.032 trường học từ bậc mầm non đến trung học phổ thông (bao gồm cả các trung tâm GDTX), với 16.940 lớp học và gần 491.500 học sinh. Trong đó, học sinh người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lên tới 79,2%, một đặc trưng nổi bật phản ánh đặc điểm dân cư vùng miền núi phía Bắc.

Cùng với hệ thống trường phổ thông, toàn tỉnh còn có 58 cơ sở giáo dục thường xuyên, 3 cơ sở giáo dục nghề nghiệp cùng 16 đơn vị có chức năng đào tạo nghề. Đây là nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, toàn tỉnh hiện có 20 trường phổ thông dân tộc nội trú và 236 trường phổ thông dân tộc bán trú, hệ thống trường chuyên biệt đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm quyền học tập cho học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỷ lệ học sinh nội trú, bán trú chiếm đến 36,3% tổng số học sinh phổ thông toàn tỉnh.

Một trong những thách thức lớn nhất của ngành là tình trạng thiếu giáo viên. Toàn tỉnh hiện thiếu 1.722 giáo viên, nhân viên so với số biên chế được giao và thiếu tới 3.794 giáo viên so với định mức quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tỷ lệ giáo viên/lớp ở cấp Mầm non chỉ đạt 1,67 (cần 2,2-2,5); Tiểu học đạt 1,42 (cần 1,5); THCS đạt 1,72 (cần 1,9); THPT đạt 1,93 (cần 2,25).

Trước thực trạng đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh tổ chức tuyển dụng, trong năm 2026 đã tuyển dụng được 329 viên chức giáo dục; đồng thời tham mưu bổ sung 1.487 chỉ tiêu hợp đồng lao động thực hiện công việc chuyên môn nghiệp vụ, kịp thời bổ sung lực lượng cho các cơ sở giáo dục.

Về chất lượng đội ngũ, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn trình độ đào tạo tiếp tục được cải thiện ở tất cả các cấp học: cấp Mầm non đạt 99,3% (tăng 3,3% so với năm trước); cấp Tiểu học 80,7% (tăng 19,7%); cấp THCS 95% (tăng 8%); cấp THPT đạt 100%. Năm 2025, toàn tỉnh cũng đã xét thăng hạng và công nhận cho 7.726 viên chức trúng tuyển kỳ xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp, một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao vị thế và đời sống của đội ngũ nhà giáo.

Cơ sở vật chất: Từng bước hiện đại hóa

Đầu tư cơ sở vật chất luôn là nhiệm vụ trọng tâm, bởi đây là nền tảng để thực hiện chương trình giáo dục mới. Toàn tỉnh hiện có 17.231 phòng học, trong đó tỷ lệ phòng kiên cố đạt 70,7%, tuy còn thấp hơn bình quân cả nước (89,6%), nhưng đang từng bước được cải thiện.

Đặc biệt, trong năm 2025, cùng với cả nước tại tỉnh Tuyên Quang đã đồng loạt khởi động, khởi công và tổ chức thi công xây dựng 06 trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS tại các xã biên giới, hiện nay 06 trường thuộc giai đoạn 1 nói trên đang được đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành, đưa vào sử dụng trước ngày 31/8/2026. Tiếp đó trong quý I năm 2026, đã đồng loạt được khởi công 11 trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS tại các xã biên giới còn lại thuộc giai đoạn 2 vào ngày 19/3/2026, nâng tổng số trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền là 17 trường/17 xã. Đây là chương trình đầu tư có ý nghĩa chiến lược, không chỉ bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh vùng biên giới mà còn góp phần ổn định dân cư, củng cố an ninh chủ quyền lãnh thổ.

Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia toàn tỉnh đạt 64,7% (tính đến tháng 7/2025), vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh. Trong đó cấp Tiểu học dẫn đầu với 74,6%; cấp Mầm non đạt 64,4%; cấp THCS đạt 61,5%; cấp THPT đạt 46,7%.

Xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ đột phá, Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đã thành lập Tổ Ứng dụng Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số do Giám đốc Sở trực tiếp phụ trách. 100% cơ sở giáo dục được kết nối Internet; 100% sử dụng phần mềm quản lý trường học đồng bộ với cơ sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo; cơ sở dữ liệu về trường lớp, giáo viên, học sinh được số hóa hoàn toàn.

Học bạ số đã được triển khai ở cấp Tiểu học với tỷ lệ cấp chữ ký số cho giáo viên đạt trên 90%; cấp THCS và THPT đạt trên 70%. Các thủ tục hành chính được cung cấp 100% trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia; trên 90% thủ tục được giải quyết trực tuyến.

Năm 2026, ngành giáo dục tiếp tục đẩy mạnh thí điểm dạy học tích hợp trí tuệ nhân tạo trong các cơ sở giáo dục phổ thông; xây dựng mô hình trường học số, trường học thông minh; đồng thời thúc đẩy phong trào “học tập số” và “phổ cập kỹ năng số cho người dân” trong toàn tỉnh.

Những mục tiêu đột phá đến năm 2030

Bước vào quý II năm 2026, toàn ngành tập trung cao độ cho hai nhiệm vụ trọng tâm: chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, với kỳ vọng đưa điểm trung bình toàn tỉnh vào Top 25-30 tỉnh, thành phố.

Song song đó, tỉnh cũng chuẩn bị tuyên truyền và tập huấn về việc thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, chủ trương lớn của Trung ương nhằm tạo sự đồng bộ và nâng cao chất lượng dạy học trong toàn quốc.

Công tác sắp xếp mạng lưới trường lớp tiếp tục được đẩy mạnh, hướng tới tinh gọn, hiệu quả và tiết kiệm nguồn lực theo đúng chỉ đạo và hướng dẫn của bộ, ngành Trung ương và cấp ủy, chính quyền tỉnh Tuyên Quang. Việc rà soát, xây dựng tài liệu Giáo dục địa phương tỉnh Tuyên Quang sau sáp nhập (từ lớp 1 đến lớp 12) đang được tiến hành, bảo đảm học sinh được học về lịch sử, văn hóa, địa lý của quê hương mình trong bối cảnh tỉnh đã mở rộng địa giới.

Từ những con số thống kê đến những quyết sách cụ thể, có thể thấy rõ quyết tâm của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang trong việc vươn lên, đổi mới và phát triển. Trên địa bàn vùng núi rộng lớn, dân cư phân tán, điều kiện kinh tế còn khó khăn, những thành tựu đạt được là kết quả của sự lãnh đạo sát sao của các cấp ủy, chính quyền, cùng tinh thần trách nhiệm, vượt khó của đội ngũ hơn 30.000 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên toàn ngành.

Giai đoạn 2025-2030, ngành Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng nhưng có cơ sở thực tiễn vững chắc.

Về cơ sở vật chất, mục tiêu đến năm 2030 là 100% phòng học kiên cố; tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt từ 73% (Mầm non) đến 80% (phổ thông) trở lên.

Về chất lượng giáo dục, tỉnh phấn đấu nằm trong nhóm 25-30 tỉnh, thành phố về điểm trung bình kỳ thi tốt nghiệp THPT và số giải học sinh giỏi quốc gia, đó là một bước tiến vươn xa so với vị trí hiện tại của khu vực Hà Giang cũ. Đặc biệt, mục tiêu có học sinh tham gia đội tuyển quốc gia dự thi Olympic khu vực và quốc tế đang được xúc tiến thực hiện, khi trong quý I năm 2026, tỉnh đã lần đầu tiên cử học sinh tham dự cuộc thi Olympic quốc tế môn Tin học.

Về phổ cập giáo dục, xóa mù chữ: mục tiêu đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ mẫu giáo từ 3-5 tuổi với tỷ lệ huy động trẻ từ 99% trở lên; phổ cập giáo dục tiểu học đạt chuẩn mức độ 3; phổ cập giáo dục trung học cơ sở và xóa mù chữ đạt chuẩn mức độ 2. Đây là nền tảng quan trọng để mọi trẻ em Tuyên Quang, dù ở vùng cao, vùng biên giới hay vùng đô thị, đều được hưởng nền giáo dục công bằng và chất lượng.

Một trong những chủ trương đột phá được kỳ vọng tạo chuyển biến lớn là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời đại mới.

Mỗi lớp học được kiên cố hóa ở vùng biên giới, mỗi học sinh người dân tộc thiểu số được tới trường, mỗi thầy giáo cô giáo miệt mài trên những cung đường núi, đó là hiện thân sống động của một nền giáo dục lấy con người làm trung tâm, hướng tới tương lai. Với định hướng rõ ràng và nền tảng đã được xây đắp qua nhiều năm, giáo dục Tuyên Quang đang tự tin bước vào giai đoạn phát triển đột phá, xứng đáng với kỳ vọng của hàng triệu người dân trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng này.