Nghịch lý SEA Games - ASIAD

(PLVN) - Có một nghịch lý khá rõ của thể thao Việt Nam, đó là ở SEA Games, chúng ta thường được xem là một trong những nền thể thao hàng đầu Đông Nam Á. Nhưng khi bước ra ASIAD, vị thế ấy lập tức thay đổi. Đây không phải là sự mâu thuẫn về thành tích, mà phản ánh hai mặt bằng cạnh tranh hoàn toàn khác nhau.

SEA Games là sân chơi khu vực, nơi Việt Nam có thể phát huy thế mạnh ở nhiều môn và nhiều nội dung. Không ít nội dung mà Việt Nam có lực lượng tốt cũng là những nội dung được đưa vào chương trình thi đấu SEA Games với số lượng huy chương tương đối lớn. Bởi vậy, một đoàn thể thao có thể tích lũy rất nhiều huy chương nhờ chiều rộng và sự đa dạng của các môn thế mạnh.

Nhưng khi bước lên ASIAD, cách tính ấy không còn hiệu quả. Tại châu Á, Việt Nam phải đối đầu với những nền thể thao có quy mô dân số lớn, nguồn lực đầu tư mạnh và hệ thống thể thao thành tích cao phát triển ở trình độ rất cao. Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ cùng nhiều quốc gia khác sở hữu lực lượng vận động viên (VĐV) đông đảo và có chiều sâu.

Đó chính là điểm mấu chốt của nghịch lý. Ở SEA Games, Việt Nam có thể thắng nhờ lợi thế chuyên môn trong khu vực. Ở ASIAD, muốn thắng phải vượt qua chuẩn mực của châu lục. Khoảng cách ấy đặc biệt rõ ở những môn Olympic.

Vì thế, số huy chương SEA Games đôi khi tạo ra cảm giác rằng thể thao Việt Nam đã có một nền tảng rất mạnh. Nhưng nhìn từ ASIAD, câu hỏi quan trọng hơn lại là: Việt Nam mạnh đến đâu nếu bỏ lợi thế sân chơi khu vực và đặt VĐV vào cuộc cạnh tranh với những người giỏi nhất châu Á?

Câu trả lời từ thực tế thi đấu cho thấy khoảng cách vẫn còn khá lớn. Không chỉ khoảng cách về thành tích, đó còn là khoảng cách về chất lượng chuẩn bị. Một VĐV đỉnh cao cần nhiều hơn những buổi tập chuyên môn. Họ cần dinh dưỡng được cá nhân hóa, y học thể thao, phục hồi, chuyên gia tâm lý, phân tích dữ liệu, công nghệ huấn luyện và một lịch thi đấu được thiết kế để đạt điểm rơi phong độ. Khi những điều kiện đó chưa đồng bộ, VĐV rất khó duy trì trạng thái tốt nhất trong những thời khắc quyết định.

Đây cũng là lý do không nên nhìn thành tích SEA Games một cách tách biệt. SEA Games cho thấy Việt Nam đang đứng ở đâu trong khu vực; ASIAD cho thấy Việt Nam đang đứng ở đâu so với mặt bằng châu lục. Hai kết quả không mâu thuẫn, mà bổ sung cho nhau để phản ánh đầy đủ hơn thực lực của nền thể thao.

Nếu chỉ đặt mục tiêu vượt các đối thủ Đông Nam Á, thể thao Việt Nam có thể hài lòng với một số thành tích hiện tại. Nhưng nếu mục tiêu là cạnh tranh huy chương ASIAD và xa hơn là Olympic, chuẩn đánh giá buộc phải thay đổi.