Quy định về các trường hợp được xác định là vụ việc phức tạp trong giải quyết khiếu nại

(PLVN) - Chính phủ đã ban hành Nghị định 155/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại; trong đó đã bổ sung quy định cụ thể về vụ việc phức tạp trong giải quyết khiếu nại.

Cụ thể, Nghị định 155/2026/NĐ-CP đã bổ sung Điều 3a vào sau Điều 3 Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định về vụ việc phức tạp trong giải quyết khiếu nại. Theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP, vụ việc phức tạp trong giải quyết khiếu nại là vụ việc thuộc một trong các trường hợp sau:

Khiếu nại về một nội dung nhưng phải xác minh từ 2 địa điểm trở lên;

Khiếu nại có từ 2 nội dung phải xác minh trở lên;

Nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung hoặc nội dung khiếu nại liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều người;

Người khiếu nại ở nước ngoài hoặc là người nước ngoài; hành vi bị khiếu nại xảy ra ở nước ngoài; nội dung khiếu nại phải xác minh ở nước ngoài;

Nội dung khiếu nại liên quan đến trách nhiệm quản lý của nhiều cơ quan, tổ chức;

Các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình giải quyết khiếu nại còn ý kiến khác nhau;

Có tài liệu, chứng cứ mâu thuẫn với nhau cần có thời gian kiểm tra, xác minh, đánh giá hoặc tham khảo ý kiến của các cơ quan chuyên môn.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP nêu rõ, việc xác định vụ việc phức tạp phải được thể hiện bằng văn bản và lưu trong hồ sơ giải quyết khiếu nại.

Bên cạnh đó, Nghị định 155/2026/NĐ-CP cũng bổ sung quy định về rút khiếu nại trong trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung.

Theo đó, trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung mà có một hoặc một số người khiếu nại rút khiếu nại thì việc giải quyết khiếu nại vẫn được tiếp tục đối với những người khiếu nại còn lại; người khiếu nại đã rút khiếu nại không được tiếp tục thực hiện quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại quy định tại Điều 12 Luật Khiếu nại.

Trường hợp nhiều người cùng khiếu nại mà toàn bộ người khiếu nại rút khiếu nại thì người giải quyết khiếu nại ban hành quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại. Việc rút khiếu nại theo quy định nêu trên thực hiện theo quy định tại Điều 10 Luật Khiếu nại.

Mặt khác, Nghị định 155/2026/NĐ-CP bổ sung Mục 2a vào sau Mục 2 Chương IV quy định về tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết khiếu nại.

Theo đó, Nghị định 155/2026/NĐ-CP quy định, sự kiện bất khả kháng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 11a Luật Khiếu nại là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Trở ngại khách quan quy định tại điểm a khoản 1 Điều 11a Luật Khiếu nại là trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người khiếu nại, người đại diện hợp pháp của người khiếu nại không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ của mình.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP nêu rõ, các trường hợp được coi là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan bao gồm nhưng không giới hạn những trường hợp: Thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, địch họa; tai nạn, ốm đau, đi công tác, học tập ở nơi xa; hồ sơ, tài liệu liên quan trực tiếp đến vụ việc khiếu nại đang bị cơ quan có thẩm quyền tạm giữ, niêm phong.

Việc áp dụng các quy định nêu trên phải có căn cứ, tài liệu chứng minh và được thể hiện trong hồ sơ giải quyết khiếu nại.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về việc ban hành, gửi quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại; thông báo tiếp tục giải quyết khiếu nại.

Theo đó, khi có đủ căn cứ quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 11a Luật Khiếu nại, người giải quyết khiếu nại ban hành ngay quyết định tạm đình chỉ hoặc quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại theo Mẫu số 14a ban hành kèm theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP và gửi cho người khiếu nại, người đại diện người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày ban hành.

Đối với người khiếu nại thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 11a Luật Khiếu nại thì người giải quyết khiếu nại gửi quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại đến UBND cấp xã nơi cá nhân thường trú cuối cùng trước khi chết hoặc gửi đến UBND cấp xã nơi tổ chức có trụ sở chính ngay trước khi giải thể, phá sản hoặc kết thúc hoạt động.

Khi căn cứ tạm đình chỉ không còn, người giải quyết khiếu nại phải ban hành ngay quyết định tiếp tục giải quyết khiếu nại theo Mẫu số 14b ban hành kèm theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP và gửi cho người khiếu nại, người đại diện người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày ban hành.

Thời hạn giải quyết khiếu nại tiếp tục được tính từ ngày ban hành quyết định tiếp tục giải quyết khiếu nại.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Nghị định 155/2026/NĐ-CP là việc bỏ các hình thức kỷ luật hạ bậc lương và giáng chức đối với cán bộ vi phạm trong giải quyết khiếu nại.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 15 Nghị định 155/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 39 Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, người được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại, người can thiệp vào việc giải quyết khiếu nại, người có trách nhiệm tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật là cán bộ, công chức, viên chức mà có hành vi vi phạm pháp luật khiếu nại thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật theo quy định tại các Điều 40, 41, 41a và 42 của Nghị định 124/2020/NĐ-CP.

Hình thức xử lý kỷ luật bao gồm: Khiển trách, cảnh cáo, cách chức, bãi nhiệm, buộc thôi việc. Nếu có dấu hiệu tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự; trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường hoặc bồi hoàn theo quy định của pháp luật.

Trong khi đó, theo Điều 39 Nghị định 124/2020/NĐ-CP, các hình thức xử lý kỷ luật gồm: Khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, buộc thôi việc.

Như vậy, Nghị định 155/2026/NĐ-CP đã bỏ hình thức kỷ luật hạ bậc lương, và giáng chức; bổ sung hình thức bãi nhiệm đối với cán bộ vi phạm trong giải quyết khiếu nại.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2026.