Sức khỏe giới tính - không còn là chuyện riêng tư, khó nói

(PLVN) - Từ lâu, sức khỏe giới tính vẫn bị không ít người xem là lĩnh vực riêng tư, nhạy cảm, khó nói. Hệ quả là nhiều bệnh lý liên quan đến lĩnh vực này không được phát hiện kịp thời, điều trị đúng cách, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống. Do đó, sự ra đời và phát triển của y học giới tính đang từng bước xóa bỏ những định kiến, mở ra cách tiếp cận toàn diện hơn trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Nếu không được quan tâm sẽ kéo theo hệ lụy xã hội

Sức khỏe giới tính là lĩnh vực nhận được sự quan tâm ngày càng lớn trên thế giới. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, lĩnh vực này vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Những rào cản về văn hóa và định kiến xã hội khiến không ít người ngại chia sẻ về các vấn đề liên quan đến sức khỏe giới tính. Ngay cả nhân viên y tế đôi khi cũng gặp khó khăn khi trao đổi và tiếp cận các vấn đề này với người bệnh.

Các chuyên gia đánh giá, những vấn đề bệnh lý liên quan đến sức khỏe nam giới và sức khỏe giới tính đang làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống của cộng đồng, do vậy nhu cầu được khám, chăm sóc và điều trị những vấn đề bệnh lý liên quan đến nam học và y học giới tính ngày càng tăng.

GS.TS Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN cho biết, y học giới tính được xem là vấn đề quan trọng trong xã hội hiện đại, bởi nó ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe, an sinh xã hội. Chính vì vậy, việc phát triển nền y học giới tính là rất cần thiết không chỉ ở lĩnh vực chuyên môn chăm sóc sức khỏe mà còn là vấn đề mang tính xã hội, nhân văn, phù hợp với hiệu quả đổi mới.

Nói cách khác, lĩnh vực này nghiên cứu, chẩn đoán, điều trị và dự phòng các vấn đề liên quan đến sức khỏe giới tính của con người trong suốt vòng đời. Với lứa tuổi vị thành niên, trọng tâm là theo dõi sự phát triển nội tiết ở tuổi dậy thì, giáo dục giới tính, trang bị kiến thức về sức khỏe sinh sản, quan hệ tình dục an toàn và phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đối với người trong độ tuổi sinh sản, việc phát hiện và điều trị các rối loạn tình dục, các bệnh lý liên quan đến nội tiết hay sức khỏe sinh sản đóng vai trò quan trọng. Trong khi đó, người cao tuổi cần được quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề suy giảm nội tiết, mãn kinh nữ, mãn dục nam và các bệnh lý mạn tính…

Đáng chú ý, nhiều vấn đề liên quan đến sức khỏe giới tính không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn kéo theo hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Vô sinh, hiếm muộn là một ví dụ điển hình khi vừa có thể là nguyên nhân, vừa là hệ quả của nhiều rối loạn liên quan đến giới tính, tác động đến sức khỏe, tâm lý cá nhân, hạnh phúc gia đình và cả các vấn đề dân số trong tương lai. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ vô sinh cao trên thế giới, trong đó 50% số ca mắc ở độ tuổi dưới 30. Tỷ lệ vô sinh do nam giới chiếm khoảng 40%, nữ giới chiếm 40%, còn 10% do cả hai vợ chồng và 10% không rõ nguyên nhân.

Y học giới tính góp phần nâng cao chất lượng sống

Vai trò của y học giới tính vì thế không dừng lại ở việc điều trị bệnh lý. Đặc biệt trong bối cảnh tuổi thọ tăng nhưng tuổi khỏe mạnh thấp, mục tiêu của y học hiện đại không chỉ là sống lâu mà còn phải sống khỏe.

Tại Việt Nam, những năm gần đây, y học giới tính đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, phản ánh sự chuyển biến trong cách tiếp cận đối với chăm sóc sức khỏe giới tính. Một dấu mốc quan trọng là việc Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - nội dung chăm sóc sức khỏe tình dục. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có tài liệu chuyên môn thống nhất trong lĩnh vực sức khỏe tình dục, đặc biệt chú trọng đến sức khỏe tình dục nữ, coi sức khỏe tình dục là phần không thể tách rời của sức khỏe tổng thể.

Việc ban hành Hướng dẫn không chỉ là cơ sở chuyên môn giúp chuẩn hóa hoạt động tư vấn, khám và điều trị, mà còn là bước đi quan trọng giúp xóa bỏ định kiến, giúp người bệnh và nhân viên y tế cởi mở hơn với vấn đề sức khỏe giới tính. Đồng thời, đây cũng là tiền đề xây dựng mạng lưới chuyên ngành, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển dịch vụ chuyên sâu, từng bước khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong y học giới tính.

Bên cạnh đó, sự phát triển của lĩnh vực này còn ghi nhận dấu ấn của Hội Y học Giới tính Việt Nam. Với vai trò là một tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực, Hội đã nghiên cứu, giáo dục; cung cấp hỗ trợ toàn diện, chuyên môn nhằm thúc đẩy y học giới tính. Hằng năm Hội Y học Giới tính Việt Nam còn tổ chức các hoạt động khoa học thường niên với mục tiêu chăm sóc sức khỏe giới tính của người dân Việt Nam và kết nối cộng đồng các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Hội nghị khoa học toàn quốc năm 2026 của Hội Y học Giới tính Việt Nam dự kiến tổ chức vào tháng 7/2026 với sự tham gia của hàng trăm chuyên gia trong và ngoài nước tiếp tục khẳng định quyết tâm xây dựng và phát triển chuyên ngành này theo hướng hiện đại, hội nhập. Tại đây, các nội dung chuyên môn của y học giới tính trải rộng từ sức khỏe tình dục, sinh sản nam và nữ; hỗ trợ sinh sản; các bệnh về nội tiết liên quan đến giới tính; bệnh tim mạch, chuyển hóa và các bệnh lý sinh dục nam nữ; di truyền và vấn đề giới tính; ung thư cơ quan sinh dục nam nữ; tâm lý tình dục; chính sách pháp luật trong lĩnh vực…

Khi những rào cản dần được tháo gỡ, y học giới tính sẽ không còn là một lĩnh vực riêng tư hay nhạy cảm, mà trở thành một chuyên ngành quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống y tế. Quan trọng hơn, lĩnh vực này còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng, khẳng định sức khỏe giới tính là nền tảng cho sức khỏe thể chất, tinh thần và hạnh phúc của mỗi người.