Tập trung tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, tạo bước phát triển mới cho các dự án và thu hút nguồn lực đầu tư

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi yêu cầu làm rõ đối tượng, tiêu chí, điều kiện và phạm vi áp dụng đối với các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Các chính sách ưu đãi không được dàn trải mà phải gắn chặt với mục tiêu thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thế hệ mới - những dự án có công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đóng góp lớn cho định hướng phát triển và tạo ra các nguồn động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế...

Chiều 3/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục Phiên họp toàn thể lần thứ 6 để thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì Phiên họp; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà điều hành nội dung thảo luận.

Chuyển nhượng dự án bất động sản: Kiến nghị dỡ bỏ rào cản, tạo sự bình đẳng giữa các lĩnh vực

Tại phiên họp, vấn đề chuyển nhượng dự án và chuyển nhượng một phần dự án đầu tư được nhiều đại biểu và khách mời đặc biệt quan tâm. Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Quốc hội cũng như cơ quan soạn thảo trong việc kịp thời sửa đổi Luật Đầu tư nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế. 

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Châu bày tỏ mong muốn quy định về chuyển nhượng dự án, chuyển nhượng một phần dự án trong Luật Đầu tư cần được áp dụng đồng bộ cho cả lĩnh vực kinh doanh bất động sản. Theo phân tích, thị trường hiện nay vẫn tồn tại sự khắt khe và phân biệt giữa dự án bất động sản với các dự án đầu tư thông thường khác. Trong khi việc chuyển nhượng các dự án đầu tư nói chung được thực hiện rất thông thoáng theo Luật Đầu tư (không đòi hỏi điều kiện bên nhận chuyển nhượng phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính thì các dự án bất động sản và dự án nhà ở lại bị ràng buộc bởi pháp luật về kinh doanh bất động sản).

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, sự đan xen này khiến việc xử lý vướng mắc pháp lý rơi vào lúng túng kéo dài. Trên thực tế, doanh nghiệp dự án bất động sản chỉ thực hiện nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất cho Nhà nước một lần; nếu việc chuyển nhượng diễn ra khi chưa hoàn tất nghĩa vụ này, bên nhận chuyển nhượng sẽ tiếp tục nộp bổ sung, hoàn toàn không gây thất thu hay thất thoát tài sản công của ngân sách nhà nước. Từ đó, đại biểu kiến nghị lược bỏ quy định dẫn chiếu "chuyển nhượng dự án bất động sản thì thực hiện theo Luật Kinh doanh bất động sản" ra khỏi Luật Đầu tư. Việc bỏ điều khoản này sẽ giúp thống nhất đầu mối xử lý mọi thủ tục chuyển nhượng dự án theo một chuẩn mực chung của Luật Đầu tư.

Giải trình rõ hơn về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, hiện nay Luật Đầu tư đã có bước bổ sung quan trọng. Theo đó, đối với tất cả các dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc đã được cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư thì thẩm quyền, thủ tục chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án (bao gồm cả dự án bất động sản) đều đã được quy định thực hiện thống nhất theo Luật Đầu tư. Đồng thời, Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh Luật Kinh doanh bất động sản hiện đang trong quá trình rà soát, sửa đổi; do đó nếu có các quy định gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh bất động sản, các đơn vị và hiệp hội nên tiếp tục đề xuất điều chỉnh trực tiếp trong Luật Kinh doanh bất động sản để đảm bảo tính đồng bộ.

Bất cập khi thành lập tổ chức kinh tế và điều chỉnh dự án: Cần sự thống nhất trong áp dụng pháp luật tại địa phương

Mang đến góc nhìn trực tiếp từ thực tiễn triển khai của doanh nghiệp, bà Đỗ Minh Ánh, Tập đoàn Thái Bình Dương phản ánh những vướng mắc phát sinh trong quá trình thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án sau khi được chấp thuận chủ trương đầu tư. Bà Đỗ Minh Ánh cho biết, mặc dù việc thành lập tổ chức kinh tế là bước đi cần thiết nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi dự án, các doanh nghiệp đang gặp phải nhiều cản trở do quy định chưa thực sự rõ ràng, dẫn tới cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Vấn đề liên quan đến năng lực tài chính và vốn chủ sở hữu của tổ chức kinh tế mới thành lập. Ở giai đoạn xin chấp thuận chủ trương đầu tư, các nhà đầu tư đã phải chứng minh năng lực tài chính thông qua báo cáo tài chính. Tuy nhiên, khi chuyển sang giai đoạn thành lập tổ chức kinh tế (công ty dự án), các địa phương lại đưa ra hai quan điểm trái ngược.Quan điểm thứ nhất: Tổ chức kinh tế đáp ứng năng lực tài chính chỉ cần các cổ đông/thành viên góp vốn chứng minh đủ khả năng góp vốn (vốn đã được chứng minh và thẩm định ở bước xin chủ trương đầu tư), do đó không cần phải chứng minh lại.

Quan điểm thứ hai: Yêu cầu tổ chức kinh tế vừa thành lập phải có ngay vốn điều lệ ban đầu bằng đúng 15% hoặc 20% tổng vốn đầu tư của toàn bộ dự án.

Đại biểu cho rằng cách hiểu thứ hai là chưa phù hợp với bản chất vận hành doanh nghiệp, bởi tổ chức kinh tế mới thành lập không nhất thiết phải tích tụ ngay lượng vốn lớn như vậy mà sẽ thực hiện góp vốn dần theo tiến độ triển khai dự án đã ghi nhận tại quyết định chủ trương đầu tư. Sự bất nhất này khiến doanh nghiệp mất rất nhiều thời gian giải trình khi nộp hồ sơ ở các tỉnh, thành khác nhau.

Phản hồi liên quan đến các phản ánh này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi ghi nhận những thông tin thực tế từ doanh nghiệp và đánh giá đây là các vướng mắc phát sinh trong khâu tổ chức thực hiện. Bộ sẽ xem xét điều chỉnh trong quá trình soạn thảo Nghị định; riêng các vấn đề mang tính nguyên tắc pháp lý cần luật hóa, Bộ Tài chính sẽ phối hợp báo cáo Bộ trưởng Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan để đề xuất đưa trực tiếp vào Dự án Luật.

Siết chặt tiêu chí, thúc đẩy dòng vốn FDI thế hệ mới và chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh nhiều định hướng trọng tâm cần được cơ quan soạn thảo tập trung rà soát và hoàn thiện.

Về ngành nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, Chủ nhiệm đề nghị cần rà soát kỹ lưỡng thẩm quyền của Chính phủ trong việc nới lỏng các điều kiện tiếp cận thị trường. Việc phân cấp, phân quyền phải đảm bảo đúng thẩm quyền của Quốc hội, không làm thay đổi hay xung đột với các quy định thuộc thẩm quyền Quốc hội cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, cơ quan soạn thảo cần xác định rõ ngưỡng và khung chính sách cụ thể để áp dụng thống nhất.

Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và Quỹ hỗ trợ đầu tư, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi yêu cầu làm rõ đối tượng, tiêu chí, điều kiện và phạm vi áp dụng đối với các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Các chính sách ưu đãi không được dàn trải mà phải gắn chặt với mục tiêu thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thế hệ mới - những dự án có công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đóng góp lớn cho định hướng phát triển và tạo ra các nguồn động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Đối với chính sách chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái, qua thảo luận tại phiên họp cho thấy có sự thống nhất cao về việc cần rõ ràng hóa đối tượng áp dụng giữa dự án đầu tư mới và dự án chuyển đổi. Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nhấn mạnh phải dành sự quan tâm đặc biệt cho chính sách chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu. Việc quy định tốt các cơ chế khuyến khích chuyển đổi không chỉ giúp nâng cấp đồng bộ hệ thống hạ tầng và cải thiện môi trường sinh thái, mà còn là yếu tố then chốt để Việt Nam gia tăng sức hút đối với dòng vốn FDI thế hệ mới.

Về lựa chọn nhà đầu tư và đơn giản hóa thủ tục đầu tư, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính chỉ đạo rà soát, làm rõ các quy định liên quan đến phạm vi, tiêu chí, điều kiện đối với các trường hợp được miễn đấu giá quyền sử dụng đất, miễn đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hoặc không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Yêu cầu đặt ra là phải thiết kế các quy định kỹ lưỡng, chặt chẽ, hạn chế tối đa tình trạng "dẫn chiếu mở" gây ra sự tùy nghi hoặc lúng túng trong quá trình áp dụng pháp luật ở địa phương.