Thúc đẩy các giải pháp nhằm tạo “luồng xanh” cho các dự án NƠXH tăng tốc về đích

(PLVN) - Bộ Xây dựng vừa ban hành Công điện đề nghị các địa phương triển khai hàng loạt giải pháp về quỹ đất, thủ tục đầu tư, tín dụng ưu đãi và cơ chế đặc thù đang được thúc đẩy nhằm tạo “luồng xanh” cho các dự án NƠXH tăng tốc về đích.

Gỡ “điểm nghẽn” thủ tục và nguồn vốn

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, dù thời gian qua nhiều dự án NƠXH đã được triển khai nhưng số lượng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Không ít lao động tại các khu công nghiệp vẫn phải thuê trọ trong điều kiện hạ tầng, dịch vụ còn hạn chế, diện tích chật hẹp và thiếu ổn định lâu dài.

Mục tiêu hoàn thành gần 160.000 căn NƠXH trong năm 2026 vì vậy được xem là bước tăng tốc quan trọng nhằm hiện thực hóa Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NƠXH giai đoạn 2021 - 2030. Theo Bộ Xây dựng, đến nay cả nước đã quy hoạch 1.309 vị trí đất phát triển NƠXH với tổng diện tích khoảng 9.737ha. Đây được xem là cơ sở quan trọng để các địa phương triển khai thêm nhiều dự án trong thời gian tới. Hiện cả nước đang triển khai 686 dự án NƠXH với quy mô khoảng 627.867 căn hộ. Trong đó, 117 dự án đã hoàn thành với hơn 85.000 căn; 159 dự án đã khởi công với quy mô hơn 135.000 căn; còn lại là các dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Ông Vương Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên thẳng thắn nhìn nhận một số cơ quan chuyên môn vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Nếu không cải thiện, nguy cơ chậm tiến độ, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển là rất rõ. Vì vậy, ông yêu cầu các sở, ngành phải rà soát, phát hiện sớm các vướng mắc; tăng cường phối hợp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; kiểm soát tiến độ dự án hằng tuần, làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị. Đặc biệt, không để xảy ra tình trạng “khởi công xong để đấy”, thiếu theo dõi, đôn đốc. Đối với các dự án chậm tiến độ, không đáp ứng cam kết, tỉnh sẽ xem xét xử lý nghiêm, thậm chí không tiếp tục giao thực hiện các dự án mới trong thời gian tới.

Tại TP HCM, sau sáp nhập, chỉ tiêu phát triển NƠXH năm 2026 cần hoàn thành là 28.500 căn. Một trong những kinh nghiệm được địa phương đặc biệt lưu tâm là chủ động chuẩn bị quỹ đất quy mô lớn. Hiện TP HCM có khoảng 1.740ha đất phát triển NƠXH, bao gồm 195 khu đất, dự án sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Cùng đó, Thành phố yêu cầu thực hiện nghiêm quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại. Trường hợp chủ đầu tư chậm triển khai sẽ bị xem xét thu hồi để giao đơn vị khác thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Hoàng Nguyên Dinh cho biết: “Đã giao Sở Xây dựng chủ trì tham mưu UBND thành phố phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị đối với danh mục 41 dự án dự kiến khởi công trong quý II/2026. Trong đó, xác định rõ từng dự án giao cho đơn vị nào chịu trách nhiệm chính, phối hợp với phường, xã nào và thời hạn hoàn thành cụ thể”.

Ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, Thành phố được giao chỉ tiêu 18.600 căn trong năm 2026. So với các địa phương khác, chỉ tiêu này là rất lớn. Thành phố sẽ giao Sở Xây dựng tập trung phối hợp để đẩy nhanh tiến độ các dự án, phấn đấu đạt chỉ tiêu được giao, trong đó đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng…

Để tháo gỡ khó khăn, thời gian gần đây Chính phủ liên tục yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tập trung cải cách thủ tục, rút ngắn thời gian triển khai dự án NƠXH. Một số cơ chế mới đang được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét cho thị trường. Trong đó có việc cho phép lựa chọn trình tự thủ tục thuận lợi hơn; đơn giản hóa quy trình đầu tư; đẩy mạnh phân cấp cho địa phương; đồng thời nghiên cứu cơ chế “luồng xanh” dành riêng cho các dự án NƠXH.

Không để “khởi công rồi để đó”

Một trong những yêu cầu được Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh là phải bảo đảm tiến độ thực chất của các dự án NƠXH, tránh tình trạng khởi công rầm rộ nhưng chậm triển khai kéo dài.

Theo ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 ngày 29/5/2025, các dự án NƠXH không bắt buộc thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng. Thay vào đó, chủ đầu tư tự tổ chức thẩm định, phê duyệt và chịu trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật.

Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng để đạt mục tiêu gần 160.000 căn trong năm 2026, vai trò điều hành của chính quyền địa phương sẽ mang tính quyết định. Bởi phần lớn khó khăn hiện nay đều liên quan trực tiếp tới công tác giải phóng mặt bằng, bố trí quỹ đất và phối hợp xử lý thủ tục giữa các sở, ngành.

Khi nguồn cung nhà ở giá phù hợp được cải thiện, áp lực lên phân khúc nhà ở thương mại sẽ giảm bớt, góp phần cân bằng cung - cầu và hạn chế đầu cơ. Đồng thời, việc đẩy mạnh xây dựng NƠXH cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực như vật liệu xây dựng, nội thất, lao động, tài chính và hạ tầng đô thị. Theo các chuyên gia, mỗi dự án NƠXH quy mô lớn không chỉ tạo việc làm cho hàng nghìn lao động mà còn kéo theo nhu cầu lớn về dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật.

Việc khơi thông nguồn cung NƠXH vì thế không chỉ giải bài toán an cư cho người thu nhập thấp mà còn góp phần tạo nền tảng phát triển đô thị bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng theo hướng bao trùm hơn.