Tự hào 'Make in Vietnam'

(PLVN) - Những ngày tháng Tư, khi sắc đỏ của cờ Tổ quốc phủ kín các tuyến phố, ký ức về ngày 30/4 lịch sử lại sống dậy trong tim mỗi người Việt Nam. Đó không chỉ là mốc son của chiến thắng, của độc lập và thống nhất, mà còn là biểu tượng của ý chí dân tộc “không bao giờ chịu khuất phục”...

Năm bản lề 2026 đến chuyển động chiến lược quốc gia

Hơn nửa thế kỷ sau ngày non sông thu về một mối, tinh thần ấy không mất đi, mà chuyển hóa thành một dạng thức mới trong thời đại hòa bình: khát vọng phát triển, khát vọng làm chủ và khát vọng vươn lên bằng trí tuệ. Nếu trong chiến tranh, chúng ta chiến thắng bằng lòng yêu nước quật cường và sức mạnh đoàn kết, thì trong thời bình, con đường phía trước được mở ra bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Và trong dòng chảy đó, “Make in Vietnam” đang nổi lên như một biểu tượng mới của tinh thần dân tộc trong kỷ nguyên số.

Ở cấp độ chiến lược, “Make in Vietnam” thể hiện một sự dịch chuyển mang tính tất yếu: từ mô hình tăng trưởng dựa vào gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, thiết kế và thị trường. Đó là sản phẩm từ trí tuệ và bàn tay, khối óc người Việt, từng bước khẳng định thương hiệu Việt.

Năm 2026 được xác định là năm bản lề, khi Việt Nam chuyển trọng tâm từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với những mục tiêu rất cụ thể: mọi nhiệm vụ phải được đo lường bằng kết quả đầu ra. Điều này cho thấy một sự thay đổi căn bản từ “làm chính sách” sang “làm kết quả”, từ “định hướng” sang “thực thi”. Đây chính là nền tảng quan trọng để “Make in Vietnam” không dừng lại ở khẩu hiệu, mà trở thành một trục xuyên suốt trong chiến lược phát triển quốc gia.

Các chỉ tiêu được đặt ra ở mức rất cao: 100% hồ sơ công việc tại cơ quan hành chính được xử lý trên môi trường điện tử; tối thiểu 80% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình; 70% dân số được phủ sóng 5G. Nguyên tắc “cung cấp một lần” tiếp tục được đẩy mạnh, giúp giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Kế hoạch 2026 đặt mục tiêu thương mại hóa ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược như chip bán dẫn, thiết bị mạng 5G, robot công nghiệp, trí tuệ nhân tạo và UAV. Đồng thời, tối thiểu 15% ngân sách khoa học được dành cho nghiên cứu các công nghệ lõi. Đây chính là nền tảng để “Make in Vietnam” chuyển từ “làm được” sang “làm chủ”.

Một điểm nhấn quan trọng là phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Mục tiêu tăng 30% số startup và hình thành 30 - 50 doanh nghiệp spin-off cho thấy định hướng rõ ràng trong việc gắn kết nghiên cứu với thị trường.

Đặc biệt, mô hình “doanh nghiệp một người” đang được nghiên cứu thí điểm, mở ra cơ hội để mỗi cá nhân có thể tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp. Cùng với đó, các trung tâm đổi mới sáng tạo tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM, cùng cơ chế sandbox, sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm. Đây là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045, cứ 10 người dân có một người khởi nghiệp.

Một trong những cách tiếp cận hiệu quả là liên kết “3 nhà”: Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Mô hình này giúp gắn kết nghiên cứu, đào tạo và sản xuất, tạo thành một chuỗi giá trị khép kín. Các dự án trong lĩnh vực UAV, AI, không gian số… đang được triển khai theo hướng này, cho thấy khả năng rút ngắn đáng kể thời gian từ ý tưởng đến sản phẩm. Trong hệ sinh thái “Make in Vietnam”, doanh nghiệp công nghệ được xác định là lực lượng trung tâm. Những cái tên như Viettel, FPT, VNPT hay Bkav đang đóng vai trò dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, Viettel kiên định với mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, từ 5G, chip bán dẫn đến công nghệ hàng không vũ trụ. Không chỉ phục vụ phát triển kinh tế, những công nghệ này còn góp phần bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cho biết, FPT đang tập trung phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và trợ lý ảo, với định hướng gắn nghiên cứu với bài toán thực tiễn.

Thực tế cho thấy năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt. Một số doanh nghiệp đã làm chủ từ 65 - 85% công nghệ lõi trong các lĩnh vực như AI Camera, mạng 5G, UAV. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hàng nghìn GPU (bộ xử lý đồ họa có khả năng tính toán song song rất mạnh, được dùng nhiều trong trí tuệ nhân tạo) để phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Điều này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, mà còn tạo ra những sản phẩm phù hợp với ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam.

Khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số

Cùng với đó, từ những giải thưởng khoa học trong nước như Quả Cầu Vàng, VIFOTEC đến những giải thưởng mang tầm vóc toàn cầu như VinFuture, Việt Nam đang từng bước chuyển mình từ vị trí kiến tạo trong hệ sinh thái khoa học - công nghệ quốc tế. Đây chính là biểu hiện rõ nét nhất của tinh thần “Make in Vietnam” trong lĩnh vực tri thức, nơi giá trị không chỉ được đo bằng sản phẩm, mà bằng khả năng đóng góp cho nhân loại.

Với những người sinh năm 1975, năm đất nước thống nhất, ngày 30/4 không chỉ là một dấu mốc lịch sử, mà còn là một phần ký ức, một động lực sống. Ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ Bkav là một trong những người mang trong mình tinh thần ấy.

Ông chia sẻ, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm với đất nước đã được hun đúc từ những câu chuyện chiến tranh được truyền lại từ gia đình, thầy cô. Chính điều đó đã định hình một niềm tin bền bỉ: người Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ và cạnh tranh sòng phẳng với thế giới.

Từ những năm 1990, khi bắt tay phát triển phần mềm diệt virus, Bkav đã đứng trước sự cạnh tranh của các “ông lớn” quốc tế. Nhưng thay vì tự ti, họ chọn cách đối diện. Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm của kỹ sư Việt Nam không chỉ theo kịp mà còn xử lý được những vấn đề mà phần mềm nước ngoài gặp khó.

Ngày 30/4/1975 là chiến thắng của ý chí và lòng yêu nước. Nhưng trong thời đại hôm nay, “chiến trường” là cuộc cạnh tranh về công nghệ, về tri thức và về năng lực sáng tạo. Ông Nguyễn Tử Quảng cho rằng, mỗi dòng mã mà kỹ sư Việt Nam viết ra, mỗi sản phẩm công nghệ mang dấu ấn Việt Nam được đưa ra thế giới chính là một cách tri ân những thế hệ đi trước.

Niềm tin ấy không phải là cảm tính. Thực tế đã chứng minh, người Việt hoàn toàn có thể đứng trong hàng ngũ những người dẫn dắt công nghệ toàn cầu. Những đóng góp của các nhà khoa học Việt Nam trong các dự án lớn về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn… đang dần khẳng định vị thế trí tuệ Việt trên bản đồ thế giới.

Quan trọng hơn, thế hệ trẻ hôm nay đã khác: tự tin hơn, chủ động hơn và hiểu rõ giá trị của mình. Nếu trước đây “giỏi mà không biết mình giỏi”, thì hôm nay, người Việt đã biết mình đang đứng ở đâu và có thể đi đến đâu.

Và điều quan trọng nhất mà “Make in Vietnam” mang lại không chỉ là sản phẩm hay công nghệ, mà là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Việt Nam đang chuyển từ vị thế “người sử dụng công nghệ” sang “người tạo ra công nghệ”, từ “đi sau” sang “đi cùng” và từng bước hướng tới “dẫn dắt” trong một số lĩnh vực.

Dĩ nhiên, con đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức: nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu nền tảng, hệ thống tiêu chuẩn và khả năng tích lũy công nghệ dài hạn vẫn là những “bài toán khó”. Nhưng với những nền tảng đã hình thành, cùng quyết tâm chính trị và sự vào cuộc của doanh nghiệp, “Make in Vietnam” đang có cơ hội trở thành một công cụ chính sách công nghiệp hiệu quả.

Nếu trong chiến tranh, chúng ta chiến thắng bằng lòng yêu nước và sự đoàn kết, thì trong thời bình, chúng ta chinh phục tương lai bằng trí tuệ và sáng tạo. Và hành trình ấy, hành trình “Make in Vietnam” - chính là chương tiếp theo của câu chuyện Việt Nam: một câu chuyện chưa bao giờ ngừng được viết tiếp, bằng niềm tin, bằng bản lĩnh và bằng khát vọng hùng cường của người Việt.