Xây dựng cơ chế cho doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ

Theo cam kết của Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), năm 2029 Việt Nam sẽ phải triển khai thực hiện cơ chế doanh nghiệp tự chứng nhận đủ điều kiện để tự chứng nhận xuất xứ. Do đó, Bộ Công Thương đang đề xuất xây dựng cơ chế để doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ.

Theo Bộ Công Thương, CPTPP là một trong những hiệp định đầu tiên đưa ra yêu cầu tiến tới việc doanh nghiệp tự chứng nhận đủ điều kiện để tự chứng nhận xuất xứ. Đây là một trong những nội dung tác động đến việc Bộ Công Thương đang xây dựng Nghị định thay thế cho Nghị định số 31/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa.

Một trong những lý do Bộ Công Thương đề xuất báo cáo Chính phủ để thay thế Nghị định là xây dựng cơ chế cho doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ cho nhà xuất khẩu đủ điều kiện.

Theo cam kết của CPTPP, năm 2029 Việt Nam sẽ phải triển khai thực hiện cơ chế doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ. Nghĩa là các doanh nghiệp xuất khẩu khi được cấp C/O sẽ tự chứng nhận sản phẩm, hàng hóa được hưởng ưu đãi và không cần phải đến các cơ quan, tổ chức cấp để xin cấp C/O nữa.

Theo nội dung này của Hiệp định, các doanh nghiệp hoàn toàn chủ động và tự mình xác định sản phẩm của doanh nghiệp đáp ứng quy tắc xuất xứ, khi đó doanh nghiệp sẽ không phụ thuộc vào cơ quan cấp C/O hay bất kỳ cơ quan chức năng nào để thẩm định hồ sơ hoặc sản phẩm có đáp ứng tiêu chí xuất xứ hay không.

Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, để thực hiện được cơ chế này, cần có chuỗi liên kết, bao gồm chuỗi về hồ sơ, dữ liệu, thông tin, cả trên không gian mạng và trong không gian dữ liệu điện tử. Bên cạnh đó, liên quan đến nguyên phụ liệu, hiện nay Chính phủ cũng đã có những chỉ đạo và các bộ, ngành, bao gồm cả Bộ Công an, Bộ Công Thương và nhiều Bộ đang triển khai. Đó là quản trị về truy xuất, nguồn gốc của nguyên liệu đầu vào; công khai, minh bạch và tự tin về nguồn gốc của nguyên liệu nội địa.

Đối với xuất xứ hàng hóa, với tiêu chí xuất xứ của Việt Nam, đáp ứng quy tắc xuất xứ hàm lượng giá trị trong khu vực (RVC) hầu hết từ 35-40% trở lên tùy từng hiệp định kèm theo Danh mục chuyển đổi quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR - Product Specific Rules) đã là “Made in Vietnam”. Như vậy, 60% giá trị có thể không phải từ nội khối mà có thể từ ngoài khối và công khai, minh bạch thông tin về sản phẩm với phần giá trị đó thì vẫn có thể đáp ứng và vẫn có C/O để tận hưởng ưu đãi. Do đó, doanh nghiệp cần có hồ sơ dữ liệu về truy xuất, nguyên liệu đầu vào đảm bảo và hồ sơ truy xuất của các nhà cung cấp nguyên liệu nhằm chuẩn bị cho cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa.