Ba trụ cột tăng trưởng: Bứt tốc ngay từ đầu năm

(PLVN) - Năm đầu tiên đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số, 3 trụ cột tăng trưởng gồm đầu tư, xuất nhập khẩu và tiêu dùng đều đã có những bước bứt tốc ngay từ đầu năm, tạo nền tảng thuận lợi hơn cho các giai đoạn tiếp theo.

Xuất khẩu, tiêu dùng tăng trưởng cao trong quý I

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, xuất khẩu quý I ước đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm 2025. Nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 87,8 tỷ USD, tăng 20%, khẳng định năng lực sản xuất công nghiệp nội địa đang phục hồi tốt. Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản đạt 9,9 tỷ USD, tăng 6,2% cho thấy sự ổn định của thị trường nông sản dù đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật.

Các thị trường lớn đều có mức tăng rất lớn như thị trường Hồng Kông (Trung Quốc) ghi nhận mức tăng trưởng đột phá 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4%, Hoa Kỳ tăng 24,3%. Những con số này không chỉ phản ánh nhu cầu phục hồi mà còn cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước biến động thương mại toàn cầu.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, bức tranh xuất nhập khẩu những tháng đầu năm khá sôi động khi tổng kim ngạch đạt xấp xỉ 250 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ, con số cho thấy tín hiệu phục hồi tích cực của hoạt động thương mại.

Đáng chú ý, nhập khẩu quý I cũng rất lớn, khiến cho cán cân thương mại lệch hướng, nghiêng về nhập siêu khoảng 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ông Hải, diễn biến này không quá bất thường. Bởi quý I thường không phải là giai đoạn xuất siêu mạnh, mà là thời điểm doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu để chuẩn bị cho sản xuất, đồng thời giải ngân cho việc mua sắm trang thiết bị để triển khai các dự án mới.

Thực tế thống kê cũng cho thấy, các mặt hàng nhập khẩu tăng mạnh đều là tư liệu sản xuất như linh kiện điện tử tăng khoảng 50%, máy móc, thiết bị và phụ tùng tăng khoảng 22%. Bên cạnh đó, các mặt hàng năng lượng như xăng dầu, dầu mỏ hay nguyên liệu thức ăn chăn nuôi đều ghi nhận mức tăng đáng kể. Đây đều là những đầu vào phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Do đó, ông Hải cho rằng, phần nhập siêu trong quý I mang tính “đầu tư” nhiều hơn là mất cân đối.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, quý I/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 1,9 triệu tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, đáng kể nhất là khách quốc tế đến Việt Nam trong quý I/2026 đạt 6,76 triệu lượt người, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất của quý I các năm từ trước đến nay. Đây được đánh giá là tệp khách tiêu dùng lớn, cần phải có nhiều giải pháp để thu hút lực lượng hỗ trợ đáng kể cho tiêu dùng cuối cùng này gia tăng trong các quý tiếp theo, nhằm đẩy mạnh hơn yếu tố tiêu dùng trong tổng GDP.

Đầu tư tăng mạnh ngay từ đầu năm

Động lực đầu tư trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số đến từ khu vực nhà nước, khu vực đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân. Theo thống kê, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội quý I/2026 đạt 744 nghìn tỷ đồng, tăng 10,7% - cao hơn mức tăng (9,4%) của cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, khu vực nhà nước ước đạt 207,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 27,8% tổng vốn đầu tư, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó đầu tư công đạt 133,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,1%, tương đương 14,5% kế hoạch năm; Khu vực ngoài nhà nước đạt 402,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 54,1%, tăng 9,8%. Khu vực FDI đạt 135,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 18,1%, tăng 11,8%.

Đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong bối cảnh nền kinh tế cần kích thích tăng trưởng. Năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, cũng là năm có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, theo đại diện Bộ Tài chính, mặc dù tỷ lệ giải ngân quý I còn khiêm tốn so với tổng vốn năm, nhưng kết quả này cho thấy sự khởi sắc rõ rệt so với cùng kỳ năm 2025. Cụ thể, tỷ lệ giải ngân quý I năm nay cao hơn 1,2% so với năm trước, đồng thời giá trị tuyệt đối cũng ghi nhận mức tăng mạnh, cao hơn khoảng 30 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Để có được tỷ lệ giải ngân “tăng kép” ở quý I/2026, ông Lê Tiến Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ đã chủ động thực hiện các giải pháp điều hành để đáp ứng nhu cầu vốn kế hoạch 2026 cho các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là bảo đảm ưu tiên nguồn vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng có khả năng giải ngân lớn và tác động lan tỏa nhanh. Cùng với đó, đã chỉ đạo Kho bạc Nhà nước thực hiện giải ngân ngay sau khi có đủ điều kiện, đáp ứng tiến độ thực hiện của các dự án.

Vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 31/3/2026 đạt 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, số vốn FDI đăng ký cấp mới đạt 10,23 tỷ USD với 904 dự án được cấp phép, tăng gấp 2,4 lần về số vốn đăng ký và tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước về số dự án. Trong cơ cấu vốn đăng ký cấp mới, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là thu hút nhiều đầu tư nhất với số vốn đăng ký đạt 7,07 tỷ USD (chiếm 69% tổng vốn đăng ký cấp mới).

Cùng với đà tăng của tổng số vốn đăng ký, tổng số vốn FDI thực hiện tại Việt Nam trong 3 tháng đầu năm 2026 ước đạt 5,41 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước. Con số này tiếp tục duy trì là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của 3 tháng đầu năm trong giai đoạn 2022 - 2026.

Một con số khác cũng thể hiện việc tăng đầu tư vào nền kinh tế, đó là tăng trưởng tín dụng. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến ngày 31/3/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,18 triệu tỷ đồng, tăng 3,18% so với cuối năm 2025. Tín dụng tập trung vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên. Đáng chú ý, dòng vốn cho hạ tầng công nghệ cao đã bắt đầu được giải ngân, chứng minh nguồn vốn vẫn đang được hấp thụ tốt vào nền kinh tế.

Giải pháp bứt tốc mạnh hơn trong thời gian tới

Bước sang quý II/2026, bối cảnh thị trường quốc tế được dự báo sẽ phức tạp hơn, kéo theo những thách thức, trong đó cần phải kể đến cuộc xung đột tại Trung Đông. Bởi dù căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu “hạ nhiệt”, nhưng tác động của lạm phát và giá cả tăng cao vẫn khiến người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Bên cạnh đó, rủi ro về nguồn cung nguyên liệu, đặc biệt là dầu mỏ, cũng là vấn đề cần theo dõi. Đây là đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất, từ hóa chất đến nhựa và phân bón. Nếu nguồn cung bị gián đoạn, chi phí sản xuất sẽ tăng lên, kéo theo những tác động dây chuyền mạnh mẽ đến nền kinh tế.

Ông Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, trong điều hành vĩ mô cần tập trung giữ vững ổn định để tạo nền tảng cho tăng trưởng, giảm chi phí để hỗ trợ doanh nghiệp và củng cố năng lực nội sinh để bảo đảm phát triển nhanh, bền vững trong một môi trường kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Theo đó, ông Lâm đề xuất một số chính sách và giải pháp trong thời gian tới cần tập trung. Cụ thể, “cần giảm chi phí và củng cố nội lực của nền kinh tế bởi chúng ta đã xác định mục tiêu xuyên suốt và đặt ở vị trí ưu tiên là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, nhằm bảo đảm dư địa điều hành để phấn đấu đạt mức tăng trưởng cao nhất có thể trong năm 2026” - ông Lâm nói.

Việc điều hành chính sách cần được thực hiện theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ và phản ứng kịp thời trước các biến động bên ngoài. Chính sách tiền tệ cần được điều hành thận trọng, linh hoạt, gắn với mục tiêu kiểm soát lạm phát. Chính sách tài khóa cần phát huy vai trò hỗ trợ tăng trưởng, tập trung vào giảm chi phí và thúc đẩy tổng cầu.

Đặc biệt, ông Lâm nhấn mạnh, giảm chi phí cho doanh nghiệp cần trở thành giải pháp trọng tâm, thông qua giảm thuế, phí, chi phí logistic và chi phí vốn. Trong bối cảnh lạm phát, giảm chi phí sản xuất quan trọng hơn kích cầu tiêu dùng. Do đó, cần tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, cắt giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhằm nâng cao năng lực sản xuất và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, ông Lâm cho rằng, trong bối cảnh tổng cầu còn hạn chế, cần triển khai các biện pháp kích thích tiêu dùng trong nước có chọn lọc, hợp lý, bền vững, gắn với ổn định thu nhập và kiểm soát giá cả, góp phần củng cố một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng.

Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư công, bảo đảm vai trò dẫn dắt, nâng cao khả năng lan tỏa, qua đó kích thích đầu tư của khu vực ngoài nhà nước, thu hút hiệu quả dòng vốn FDI.