Điện mặt trời mái nhà mở rộng dư địa sử dụng năng lượng hiệu quả: Doanh nghiệp đã sẵn sàng chi để sử dụng năng lượng hiệu quả

Vừa qua, Báo Pháp luật Việt Nam đã có loạt bài nói về việc các doanh nghiệp sử dụng điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) như một biện pháp giúp mở rộng dư địa sử dụng năng lượng hiệu quả. Phóng viên Báo PLVN tiếp tục có cuộc phỏng vấn ông Jørgen Søndergård Hvid - Cố vấn dài hạn của Chương trình Hợp tác đối tác năng lượng Việt Nam - Đan Mạch để phân tích rõ hơn về hướng đi này của doanh nghiệp.

Hiệu quả của ĐMTMN dễ nhận thấy và đo đạc

Thưa ông, với vai trò là cố vấn dài hạn của Chương trình Hợp tác đối tác năng lượng Việt Nam - Đan Mạch giai đoạn 2020 - 2025 (DEEP3), ông đánh giá như thế nào về việc sử dụng năng lượng hiệu quả của doanh nghiệp (DN) Việt Nam?

- Khi chương trình DEPP3 bắt đầu tiếp cận các DN, tôi nhận thấy nhiều đơn vị thể hiện quyết tâm và tham vọng rất lớn trong việc sử dụng năng lượng hiệu quả. Đây là một thay đổi rõ rệt về cả nhận thức cũng như xu hướng hành động. DN cũng phát hiện có thể làm gì đó để cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng nhưng họ không biết bắt đầu từ đâu. Do đó, khi có một đối tác đến và cho thấy có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật chất lượng cao thì DN rất hứng thú và sẵn sáng đón nhận. Sự hợp tác này sẽ đem lại những giá trị thật cho họ.

Thời điểm đó, nhiều DN đã lắp đặt ĐMTMN; một số đang trong quá trình thực hiện và chắc chắn sẽ thực hiện chứ không phải là kế hoạch trên giấy nữa. Đây là một bằng chứng cho thấy rất rõ DN đã thay đổi nhận thức và sẵn sàng hành động để sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (NLTK&HQ).

Điều này có thể hiểu ĐMTMN được nhắc đến như một giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, thưa ông?

- ĐMTMN đúng là một giải pháp thường thấy khi nhắc đến sử dụng NLTK&HQ trong các DN công nghiệp Việt Nam. Lý do tôi nghĩ có thể bởi hiệu quả từ ĐMTMN dễ nhận thấy và dễ đo đạc. Thực ra, so với nhiều giải pháp khác, ĐMTMN đơn giản hơn. DN lắp đặt hệ thống trên mái và sử dụng. Mỗi ngày, họ sẽ nhìn thấy hệ thống sản sinh ra bao nhiêu điện, tiết kiệm được bao nhiêu chi phí.

Dư địa để cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng còn rất lớn

Vậy ông có thể phân tích ĐMTMN có đóng góp như thế nào để giúp DN sử dụng năng lượng hiệu quả hơn?

- Liên quan đến năng lượng mặt trời, đây là một trường hợp rất đáng chú ý. Trên thực tế, nhiều DN đối tác của chúng tôi đã hoàn tất lắp đặt hệ thống ĐMTMN; một số thực hiện ngay sau khi hợp tác, trong khi số khác đang đưa vào kế hoạch triển khai.

Điện mặt trời rõ ràng đang rất phổ biến. Nguyên nhân chính nằm ở tính chất “lắp là chạy” (plug and play) của công nghệ này. Đây là một giải pháp trực quan, dễ dàng tham khảo từ các đơn vị đi trước để thấy rõ hiệu quả vận hành. Giống như việc mua một chiếc ô tô, bạn biết chắc chắn mình sẽ được nhận lại những gì.

Giải pháp này còn mang lại lợi ích marketing. Thương hiệu DN được nâng tầm thông qua những hình ảnh ấn tượng về hệ thống ĐMTMN trên các ấn phẩm quảng bá.

ĐMTMN có khả năng ứng dụng tại hầu hết các cơ sở công nghiệp, bởi nhà máy nào cũng có sẵn mái và bức xạ mặt trời trên mái. Dù cường độ bức xạ tại miền Nam có phần nhỉnh hơn, nhưng ngay cả ở miền Bắc, mô hình này vẫn hấp dẫn đối với DN.

Hiện tại, đang có những chuyển biến tích cực trong hành lang pháp lý. Các quy định từng là một rào cản khiến DN mất cơ hội bán lượng điện dư thừa vào giữa ngày đang dần được tháo gỡ. Đây là thời điểm nhu cầu tiêu thụ giảm do nhiều cơ sở tạm nghỉ trưa, trong khi sản lượng điện mặt trời lại đạt đỉnh nhưng không được sử dụng. Tôi tin rằng chúng ta sẽ sớm chứng kiến sự bùng nổ của các hệ thống ĐMTMN tại các khu công nghiệp và thậm chí cả các khu vực khác. Đây cũng là một giải pháp chúng tôi đưa vào các báo cáo của mình.

Một điểm thú vị khác là thời gian hoàn vốn của các hệ thống điện mặt trời thực tế khá dài so với tiêu chuẩn thông thường của các DN công nghiệp - thường rơi vào khoảng 5 năm - nhưng cũng không ngăn cản họ đầu tư. Điều này cho thấy DN sẵn sàng chi cho hiệu quả năng lượng miễn là có cơ sở chắc chắn cho thấy lợi ích tương xứng với chi phí bỏ ra.

Vậy có thể đánh giá ĐMTMN có thể là một mắt xích của sử dụng hiệu quả năng lượng không, thưa ông?

- Khắt khe mà nói, ĐMTMN không trực tiếp cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng tại DN. Tuy nhiên, nó giúp cắt giảm lượng điện lấy từ lưới và hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường từ khâu sản xuất điện. Nhưng chúng tôi nhận thấy các DN đang nhìn nhận cả hai - hiệu quả năng lượng và năng lượng tái tạo - như một gói giải pháp tổng thể, bởi mục tiêu của họ là cắt giảm chi phí năng lượng và hướng tới sự bền vững. Nhìn rộng hơn, cả hai hướng tiếp cận đều giúp giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đó cũng là mục tiêu bao trùm trong công việc của tôi, cũng như định hướng của Chính phủ.

Vậy theo ông, đây có thể là một giải pháp sẽ được nhiều doanh nghiệp lựa chọn?

- Tôi cho rằng, sự bùng nổ của ĐMTMN sẽ diễn ra trên diện rộng. Đây là một giải pháp rất phổ biến và các nhà đầu tư hoàn toàn nắm rõ những lợi ích họ sẽ nhận được. Theo góc nhìn của tôi, xu hướng này là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh: DN tuyệt đối không nên rơi vào bẫy với suy nghĩ “lắp điện mặt trời là xong chuyện”. Dư địa để cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng còn rất lớn. Lợi ích kinh tế mang lại từ các hành động tiếp theo sẽ lớn hơn nhiều.

Trân trọng cảm ơn ông!