Quy định mới về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết

PLVN - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Trong đó quy định về xác định bên liên kết, trách nhiệm kê khai, lập hồ sơ và chứng minh việc xác định giá giao dịch liên kết.

Nghị định quy định nguyên tắc áp dụng quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết; xác định các bên có quan hệ liên kết; phân tích, so sánh, lựa chọn đối tượng so sánh độc lập và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết; xác định chi phí được tính thuế; quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết; trách nhiệm liên quan đến báo cáo lợi nhuận liên quốc gia cũng như trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong quản lý thuế đối với doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết.

Theo Nghị định, giao dịch liên kết là các giao dịch mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng hàng hóa; cung cấp dịch vụ; vay, cho vay; các dịch vụ tài chính, bảo đảm tài chính và các công cụ tài chính khác; giao dịch đối với tài sản hữu hình, tài sản vô hình; thỏa thuận mua bán, sử dụng chung nguồn lực, chia sẻ chi phí giữa các bên có quan hệ liên kết. Các giao dịch kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi điều chỉnh giá của Nhà nước theo quy định của pháp luật về giá không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này.

Quy định cụ thể các trường hợp được xác định là bên liên kết

Nghị định quy định việc xác định các bên có quan hệ liên kết được thực hiện theo khoản 17 Điều 4 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Theo đó, doanh nghiệp được xác định có quan hệ liên kết trong nhiều trường hợp như: một doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp nắm giữ ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp khác; hai doanh nghiệp cùng có từ 25% vốn góp trở lên do một bên thứ ba nắm giữ; doanh nghiệp là cổ đông lớn nhất và sở hữu từ 10% tổng số cổ phần của doanh nghiệp khác.

Ngoài yếu tố sở hữu vốn, quan hệ liên kết còn được xác định khi một doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho một doanh nghiệp khác vay vốn dưới bất kỳ hình thức nào (bao gồm cả các khoản vay từ bên thứ ba được đảm bảo từ nguồn tài chính của bên liên kết và các giao dịch tài chính có bản chất tương tự) với điều kiện tổng dư nợ các khoản vốn vay của doanh nghiệp đi vay với doanh nghiệp cho vay hoặc bảo lãnh ít nhất bằng 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp đi vay và chiếm trên 50% tổng dư nợ tất cả các khoản nợ trung và dài hạn của doanh nghiệp đi vay.

Nghị định cũng xác định quan hệ liên kết trong trường hợp một doanh nghiệp chỉ định thành viên ban lãnh đạo điều hành hoặc nắm quyền kiểm soát của một doanh nghiệp khác với điều kiện số lượng các thành viên được doanh nghiệp thứ nhất chỉ định chiếm trên 50% tổng số thành viên ban lãnh đạo điều hành hoặc nắm quyền kiểm soát của doanh nghiệp thứ hai; hoặc một thành viên được doanh nghiệp thứ nhất chỉ định có quyền quyết định các chính sách tài chính hoặc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thứ hai; Hai doanh nghiệp cùng có trên 50% thành viên ban lãnh đạo hoặc cùng có một thành viên ban lãnh đạo có quyền quyết định các chính sách tài chính hoặc hoạt động kinh doanh được chỉ định bởi một bên thứ ba;…

Doanh nghiệp phải chứng minh việc xác định giá giao dịch liên kết

Về quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế, Nghị định quy định quyền của người nộp thuế được thực hiện theo khoản 1 Điều 37 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Đối với nghĩa vụ, ngoài các quy định của Luật Quản lý thuế, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai, xác định giá giao dịch liên kết bảo đảm không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam.

Đồng thời, người nộp thuế có trách nhiệm chứng minh việc thực hiện phân tích, so sánh và lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết; kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo các phụ lục ban hành kèm theo Nghị định và nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nghị định cũng yêu cầu doanh nghiệp lập, lưu giữ và cung cấp hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, bao gồm: thông tin về quan hệ liên kết, hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của công ty mẹ tối cao theo quy định.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải được lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm, đồng thời lưu giữ để xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu.

Người nộp thuế chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác của các thông tin, tài liệu trong hồ sơ khi phục vụ hoạt động tham vấn hoặc kiểm tra của cơ quan thuế.

Đối với công ty tư vấn, doanh nghiệp kiểm toán độc lập hoặc tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế (sau đây gọi là đại lý thuế) là đại diện cho người nộp thuế lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết có trách nhiệm tuân thủ pháp luật quản lý thuế đối với doanh nghiệp có quan hệ liên kết quy định tại Nghị định này và chịu trách nhiệm trước pháp luật theo quy định.