Từ ngày 15/5, trốn đóng bảo hiểm y tế có thể bị phạt tới 70 triệu đồng

Từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung hàng loạt chế tài mạnh tay đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế (BHYT). Trong đó, mức xử phạt cao nhất lên tới 70 triệu đồng, kèm các biện pháp khắc phục hậu quả.

Theo quy định mới, người sử dụng lao động không lập hoặc lập danh sách không đầy đủ người tham gia BHYT trong thời hạn quy định sẽ bị xử phạt theo số lượng lao động vi phạm. Cụ thể, mức phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 người lao động và tăng dần, có thể lên tới 25 - 35 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 người lao động trở lên.

Bên cạnh đó, hành vi chậm đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHYT cũng bị xử lý nghiêm. Mức phạt được xác định theo giá trị vi phạm với mức thấp nhất là 500.000 đồng và cao nhất lên tới 35 triệu đồng.

Không chỉ dừng ở xử phạt hành chính, Nghị định 90 còn quy định rõ các biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc. Các tổ chức, doanh nghiệp vi phạm phải đóng đủ số tiền còn thiếu vào Quỹ BHYT, hoàn trả số tiền bị thiệt hại cho người tham gia (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu lãi chậm đóng với mức 0,03%/ngày.

Đối với hành vi trốn đóng BHYT (trong trường hợp chưa đến mức độ nghiêm trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự), Nghị định 90 quy định mức xử phạt nghiêm khắc hơn.

Theo đó, phạt từ 300.000 - 500.000 đồng nếu đối tượng bắt buộc tham gia BHYT vi phạm. Trong khi, người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập thiếu số người phải tham gia BHYT sau thời hạn quy định sẽ bị xử phạt từ 2 - 4 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 người lao động, và tăng dần, có thể lên tới 50 - 70 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 người lao động trở lên.

Trường hợp kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định, hoặc không đóng, đóng thiếu sau khi đã bị cơ quan chức năng đôn đốc, xử phạt từ 1 triệu - 45 triệu đồng, tùy theo giá trị vi phạm.

Các hành vi vi phạm nói trên, ngoài xử phạt hành chính, các biện pháp khắc phục hậu quả cũng được áp dụng bắt buộc, bao gồm việc đóng đủ số tiền trốn đóng vào Quỹ BHYT, hoàn trả số tiền bị thiệt hại cho người tham gia (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu lãi trốn đóng với mức 0,03%/ngày.

Ngoài nhóm hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHYT, Nghị định 90 cũng tăng cường xử lý các hành vi gian lận, trục lợi BHYT như cho người khác mượn thẻ, sử dụng thẻ của người khác sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại. Trường hợp sử dụng thẻ BHYT chiếm đoạt tiền BHYT dưới 10 triệu đồng hoặc gây thiệt hại cho Quỹ BHYT dưới 20 triệu đồng, mức phạt từ 3 - 5 triệu đồng, đồng thời buộc hoàn trả số tiền đã vi phạm.