Đề xuất chính sách ưu tiên, ưu đãi trong đấu thầu, mua sắm hàng hóa xuất xứ trong nước

Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đề xuất bổ sung cơ chế ưu tiên mạnh hơn đối với hàng hóa xuất xứ Việt Nam, sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược và doanh nghiệp trong nước...

Đề xuất nhiều cơ chế ưu tiên mới đối với hàng hóa xuất xứ Việt Nam

Bộ Tài chính cho biết, cơ chế ưu đãi hiện hành của Luật Đấu thầu chủ yếu áp dụng trong bước đánh giá hồ sơ dự thầu, chưa tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh để ưu tiên hoặc dành riêng mua sắm hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng được Nhà nước khuyến khích, đặc biệt là hàng hóa, sản phẩm do doanh nghiệp trong nước sản xuất, sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược, sản phẩm xanh và sản phẩm đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, Luật Đấu thầu hiện hành chỉ quy định dành gói thầu xây lắp có giá trị không quá 5 tỷ đồng cho doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ tham dự. Trong khi đó, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã nâng hạn mức lên 20 tỷ đồng đối với gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp sử dụng ngân sách nhà nước dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo Bộ Tài chính, thực tiễn này cho thấy việc quy định cứng ngay trong Luật về đối tượng được hưởng ưu đãi và hạn mức giá trị gói thầu làm giảm tính linh hoạt khi cần điều chỉnh chính sách theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Vì vậy, dự thảo Luật chỉ quy định nguyên tắc về đối tượng và nội dung ưu đãi, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết cách thức áp dụng đối với từng nhóm đối tượng, bảo đảm phù hợp với các chủ trương, nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, dự thảo cũng quy định trường hợp có sự khác nhau giữa chính sách ưu đãi theo Luật Đấu thầu với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc pháp luật chuyên ngành thì sẽ áp dụng chính sách ưu đãi có lợi hơn.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung cơ chế ưu tiên mua sắm đối với sản phẩm xuất xứ trong nước thuộc Danh mục công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Bắt buộc sử dụng hàng hóa trong nước sản xuất trong các dự án đầu tư kinh doanh thay vì chỉ áp dụng ưu đãi cộng điểm hoặc cộng tiền như quy định hiện hành.

Theo Bộ Tài chính, cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính ổn định của Luật, vừa tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ chủ động điều chỉnh chính sách ưu đãi theo từng giai đoạn phát triển, góp phần phát triển thị trường trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Mở rộng đối tượng và hình thức ưu đãi trong đấu thầu

Điều 8 của dự thảo Luật đề xuất mở rộng đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu.

Theo đó, ngoài hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, các đối tượng được hưởng ưu đãi còn gồm: Sản phẩm, dịch vụ thân thiện môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; Nhà thầu trong nước sản xuất hàng hóa có xuất xứ Việt Nam phù hợp với hồ sơ mời thầu; Nhà thầu nước ngoài liên danh với nhà thầu trong nước mà nhà thầu trong nước đảm nhận từ 25% trở lên giá trị công việc của gói thầu; Nhà thầu trong nước tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh với nhà thầu trong nước khác khi tham dự đấu thầu quốc tế; Nhà thầu là doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Nhà thầu là cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền công nhận...

Dự thảo cũng bổ sung nhiều hình thức ưu đãi như: Xếp hạng cao hơn cho nhà thầu thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi trong trường hợp nhà thầu thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi và nhà thầu không thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi được đánh giá ngang nhau; Cộng thêm điểm vào điểm đánh giá của nhà thầu thuộc đối tượng được ưu đãi; Cộng thêm số tiền vào giá dự thầu hoặc vào giá đánh giá của nhà thầu không thuộc đối tượng được ưu đãi; Được ưu tiên trong đánh giá về năng lực, kinh nghiệm và các tiêu chí khác trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu; Dành riêng gói thầu cho nhà thầu thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi; Các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật ngành, lĩnh vực...