Xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành hóa chất

Tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong ngành hóa chất còn khá lớn, từ trên 15%. Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp, tiềm năng tiết kiệm toàn ngành có thể lên tới 40%.

Doanh nghiệp đang từng bước thực hiện tiết kiệm năng lượng

Tổng Giám đốc Tập đoàn hóa chất Việt Nam (Vinachem) Nguyễn Hữu Tú cho biết, Tập đoàn xác định đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường quốc tế là những định hướng trọng tâm để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.

Trên cơ sở đó, các hoạt động mà Tập đoàn hướng tới là chuyển giao công nghệ xanh, công nghệ tiết kiệm năng lượng, tự động hóa và các giải pháp tối ưu hóa vận hành nhà máy. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình hiện đại hóa sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các doanh nghiệp của Vinachem.

Theo ông Nguyễn Trọng Hậu - Trưởng phòng Tư vấn giải pháp Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ Việt Nam, kết quả khảo sát, đánh giá tình hình tiêu thụ năng lượng tại các đơn vị thuộc Vinachem cho thấy, các doanh nghiệp đã có nhiều bước trong triển khai thực hiện tiết kiệm năng lượng. Cụ thể, giai đoạn 2023-2025, nhu cầu tiêu thụ năng lượng của các doanh nghiệp ngành hóa chất có xu hướng tăng, gắn với sự gia tăng sản lượng và hoạt động sản xuất. Nhóm tiêu thụ năng lượng lớn là phân bón và hóa chất do đặc thù công nghệ có nhiều quá trình nhiệt, phản ứng hóa học và hệ thống thiết bị công suất lớn.

Cơ cấu nguồn năng lượng sử dụng đa dạng gồm điện, than, dầu, khí và các nhiên liệu khác. Các doanh nghiệp đã từng bước triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, cải tiến thiết bị, chuyển đổi nhiên liệu và sử dụng năng lượng tái tạo, tuy nhiên vẫn còn dư địa đáng kể để nâng cao hiệu suất, đặc biệt tại các hệ thống sử dụng năng lương trọng điểm. 

Báo cáo của Vinachem cũng thể hiện, Tập đoàn tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Các đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp như nâng cao hiệu suất động cơ điện, chuyển dần sang chiếu sáng bằng đèn LED; một số doanh nghiệp sử dụng trấu, củi trấu và củi mùn cưa để vận hành nồi hơi phục vụ sản xuất.Kết quả, năm 2025, có 6 đơn vị đạt mức tiết kiệm điện tối thiểu 2% so với năm 2024. 

Tiềm năng tiết kiệm năng lượng còn lớn

Ông Nguyễn Trọng Hậu nhận định, nhu cầu năng lượng dự kiến tiếp tục tăng trong giai đoạn 2026-2030, do đó cần ưu tiên kiểm soát suất tiêu hao năng lượng, nâng cao hiệu suất công nghệ và thiết bị, hướng tới tốc độ tiêu thụ năng lượng thấp hơn tốc độ tăng trưởng sản xuất.

Về tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong ngành hóa chất, theo ông Hậu, phân ngành sản xuất phân bón NPK có tiềm năng tiết kiệm năng lượng mua vào đạt khoảng 15%. trong đó, điện năng có thể tiết kiệm hơn 28,4 triệu kWh/năm và nhiệt năng tiết kiệm hơn 661 triệu MJ/năm.

Phân ngành chế biến cao su, nguyên liệu có tiềm năng tiết kiệm năng lượng mua vào đạt khoảng 17%, tương đương hơn 20,3 triệu kWh điện và gần 196,7 triệu MJ nhiệt năng mỗi năm. Các phân ngành hóa chất khác, kết quả nhiều nghiên cứu kiểm toán năng lượng cho thấy tiềm năng tối ưu hóa năng lượng toàn ngành có thể lên tới 40% nếu áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ mới.

Ông Nguyễn Đình Hiệp - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) cho biết, Vinachem là Tập đoàn kinh tế có nhiều lĩnh vực sản xuất quy mô lớn gồm: Phân bón, Hóa chất cơ bản, Axit, Sut-Clo, Clo và chế biến khoáng sản... tiêu thụ nhiều năng lượng và có tiềm năng tiết kiệm năng lượng ước tính trên 30%. Do đó, việc xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho giai đoạn 2026-2030 là nhu cầu cần thiết, nhằm giảm chi phí sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn về giảm phát thải và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của đất nước. 

TS. Nguyễn Thị Lê - Giảng viên Khoa Quản lý công nghệ và năng lượng, Trường Đại học Điện Lực cho biết, dự kiến Kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả gồm 9 nội dung chính: Căn cứ xây dựng kế hoạch; Quan điểm và mục tiêu; Nhiệm vụ và giải pháp; Mức ưu tiên các chương trình, dự án giai đoạn 2026-2030; Lộ trình thực hiện; Kế hoạch triển khai hàng năm; Kinh phí.

Dựa trên cơ sở này, xây dựng "Kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho Tập đoàn Hóa chất Việt Nam giai đoạn 2026-2030” (Kế hoạch) thực hiện theo phương pháp triển khai bắt đầu từ khảo sát đánh giá tình hình tiêu thụ năng lượng; Đánh giá phân tích tiềm năng tiết kiệm năng lượng theo từng lĩnh vực sản xuất, xác định cơ hội tiết kiệm năng lượng; Xây dựng dự thảo kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030.

Ngoài ra, cần tổ chức 2 hội thảo để trình bày kết quả nghiên cứu và lấy ý kiến góp ý của cơ quan quản lý, chuyên gia, Tập đoàn và các đơn vị thành viên để tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Kế hoạch; Hoàn thiện báo cáo,nghiệm thu.